BilQ Hemen Oyna

KPSS · TARIH

Osmanlı Kuruluş Dönemi: KPSS Konu Anlatımı ve Test

Bu sayfa Osmanlı Beyliği'nin Söğüt çevresinde ortaya çıkışından 1453 öncesine, II. Murad dönemine kadar uzanan kuruluş dönemini anlatır. Padişahların başlıca savaşları, Rumeli'ye geçiş, Fetret Devri ve ilk devlet kurumları kaynaklarıyla birlikte verilir; sonda kodlamalar ve 15 soruluk bir test yer alır. Kaynakların anlaşamadığı tarihler, tek bir değer seçilmeden iki görüşle birlikte yazılmıştır.

Kısaca

Osmanlı Beyliği nasıl kuruldu ve Osman Bey döneminde neler oldu?

Osmanlı Beyliği, Bizans sınırındaki Söğüt-Eskişehir uç bölgesinde, Ertuğrul Gazi'nin oğlu Osman Bey'in önderliğinde ortaya çıktı. Ertuğrul'a Söğüt'te yurt, Domaniç'te yaylak verildiği anlaşılmaktadır. Osman'ın mensup olduğu boy tartışmalıdır: M. Fuad Köprülü Kayıların devletin ilk etnik çekirdeği olduğunu savunurken Paul Wittek hânedanın Kayı boyuyla ilgisi olmadığını ileri sürmüştür.

Kuruluş tarihi için iki görüş öne çıkar. Yaygın kabule göre Osman Bey 1299'da uç beyliği konumundan güçlenerek beyliği kurmuştur; TDV İslâm Ansiklopedisi de Osman'ın 698 (1299) yılında Eskişehir'den Bilecik ve Yenişehir'e kadar geniş bir ülkenin sahibi olduğunu yazar. Halil İnalcık ise beyliğin devlet niteliğini 1302'deki Koyunhisar (Bafeus) zaferinden sonra kazandığını savunur; aynı ansiklopedi Osman'ı "Osmanlı Devleti'nin ve hânedanının kurucusu (1302-1324)" diye tanımlar.

Osman Bey'in fetih siyasetine gazâ ve istimâlet ilkeleri yön verdi. Fıkıh bilen Edebâli ile Dursun Fakih onun danışmanlarıydı; Turgut Alp, Hasan Alp, Saltuk Alp gibi alpler de seferlerdeki yoldaşlarıydı.

Osman Bey döneminin en önemli başarısı, Bizans kuvvetlerine karşı kazanılan Koyunhisar (Bafeus) Savaşı'dır. Çağdaş Bizans tarihçisi Pachymeres savaşı 27 Temmuz 1302'ye tarihler; Osmanlı kaynaklarında ise 701 (1301-1302) yılı geçer. Savaş, İznik kuşatmasını kaldırmak için gelen Bizans birliğine karşı yapıldı. Ertesi yıl Dimbos (Dinboz) Boğazı'nda yerel tekfurların birleşik ordusu da yenildi.

Osman Bey, 1299 civarında elindeki toprakları paylaştırırken İnönü'yü oğlu Orhan'a, Yarhisar'ı Hasan Alp'e, İnegöl'ü Turgut Alp'e verdi. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Osman Gazi'nin kumandanlarına yaptığı bu dağıtımlar, sonraki tımar sisteminden çok yurtluk (apanaj) niteliğinde görünmektedir. Bursa'yı dışarıdan yalıtmak için şehrin çevresine Aktimur ve Balabancık adlı iki havale kulesi yaptırdı; şehir ancak oğlu Orhan zamanında alınabildi.

Orhan Bey döneminde neler yapıldı?

Orhan Bey döneminde beylik Bitinya'nın büyük şehirlerini alarak bir devlet düzenine kavuştu. Bursa 6 Nisan 1326'da anlaşmayla teslim oldu ve beyliğin merkezi yapıldı. 1329'da Pelekanon (Maltepe) Savaşı'nda İmparator III. Andronikos'un ordusu yenildi; ardından İznik 2 Mart 1331'de teslim alındı (İbn Kemal 1333 yılını verir). İzmit 1337'de alındı. Karesi Beyliği ise Demirhan'ın ölümünden sonra (bu ölüm kaynaklarda 1335 ya da 1345'e tarihlenir) Osmanlı ülkesine katıldı.

Orhan Bey, Bursa'nın fethinden sonra 727 (1327) yılında İlhanlı tipinde gümüş sikke bastırdı. Kadı yetiştirmek için İznik'te Dâvûd-i Kayserî'nin idaresinde ilk medreseyi kurdu. Vezir Alâeddin Paşa'nın önerisiyle beyin maiyetinde sürekli hizmet gören ak börklü yaya askerini teşkil etti. TDV'ye göre ilk Osmanlı veziri, Osmanlı kroniklerinde yazdığı gibi Orhan'ın kardeşi değil, ulemâdan gelen Alâeddin Paşa'dır.

Osmanlılar Rumeli'ye nasıl geçti?

Osmanlılar Rumeli'ye Bizans'taki taht kavgası sırasında Kantakuzenos'a yardım etmek için geçtiler ve Orhan Bey'in oğlu Süleyman Paşa'nın öncülüğünde orada kalıcı olarak yerleştiler. Süleyman Paşa askerini Tzympe (Çimpe) Kalesi'nde kışlattı. 1-2 Mart 1354 gecesi bir deprem Gelibolu'yu ve çevresindeki kaleleri yıkınca Süleyman Paşa bu şehirleri hemen işgal edip güçlendirdi. Anadolu'dan getirilen Türkler Trakya'ya yerleştirildi.

Rumeli'deki en önemli kazanç Edirne'dir; ancak fetih tarihi tartışmalıdır. Literatürde 1363, 1364, 1369 ve 1371 gibi tarihler geçer; Halil İnalcık ise şehrin 1361'de Şehzade Murad ile lalası Şâhin tarafından alındığını yazar.

I. Murad döneminde Balkanlarda neler oldu?

I. Murad 1362'de tahta çıktı ve Balkanlarda Sırp ittifakını yenerek Osmanlı egemenliğini genişletti. Tahta çıkmak için Rumeli'den Bursa'ya dönerken lalası Şâhin'i uç beyleri üzerine beylerbeyi atadı. Meriç kıyısındaki Çirmen Savaşı 26 Eylül 1371'de Sırpların bozgunuyla sonuçlandı. Osmanlı kaynaklarının 766 (1364-65) yılına tarihlediği ve Hacı İlbey'in baskınıyla kazanıldığı anlatılan Sırpsındığı'nın, Çirmen'den ayrı bir savaş olup olmadığı kaynaklarda tartışmalıdır. TDV İslâm Ansiklopedisi ikisini aynı olay sayar.

1389'da Kosova ovasında Sırp Knezi (Prensi) Lazar'ın öncülük ettiği müttefik ordu yenildi. I. Murad savaş alanında Miloš (Miloş) tarafından öldürüldü. Batı kaynaklarında genel kabul gören 15 Haziran 1389 tarihi eski takvime göredir; bu yüzden bazı kaynaklarda 28 Haziran olarak geçer. Onun yerine oğlu Bayezid tahta çıktı ve iç savaşa yol açmaması için kardeşi Yâkub'u öldürttü.

Yıldırım Bayezid döneminde ne oldu?

Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlılar Niğbolu'da büyük bir Haçlı ordusunu yendi, ancak Ankara'da Timur'a yenilerek dağılma tehlikesine girdi. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Bayezid, Yıldırım lakabını babasının Karamanoğlu'na karşı seferindeki Frenk Yazısı Savaşı'nda aldı; lakabın kaynağı hakkında başka rivayetler de vardır. 1394 ilkbaharında İstanbul'u yeniden sıkı bir kuşatmaya aldı.

Macar Kralı Sigismund'un önderlik ettiği Haçlılar 25 Eylül 1396'da Niğbolu önlerinde bozguna uğratıldı. Bu zaferden sonra Bizans İmparatoru Manuel, İstanbul'da bir Türk mahallesi kurulmasını, cami yapılmasını ve kadı yerleştirilmesini kabul etmek zorunda kaldı.

1402'de Ankara yakınlarındaki Çubuk ovasında yapılan savaşta Timur, Osmanlı ordusundaki Kara Tatarları kendi tarafına çekti; bazı Anadolu beyliklerinin askerleri de saf değiştirdi. Bayezid esir düştü ve 8 Mart 1403'te esaret altında Akşehir'de öldü. Savaşın ardından Anadolu beylikleri yeniden canlandı, İstanbul'un fethi yarım yüzyıla yakın bir süre gecikti.

Fetret Devri nedir ve nasıl sona erdi?

Fetret Devri, Ankara yenilgisinden sonra Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında 1402'den 1413'e kadar süren taht kavgası dönemidir. Emîr Süleyman Edirne'de hükümdarlığını ilan etti; Anadolu'da ise şehzadeler Osmanlıların ana merkezi Bursa yöresine hâkim olmak için mücadele etti. Mehmed Çelebi'nin dayanağı Amasya ve Sivas yöresiydi.

Mehmed Çelebi, son rakibi Musa Çelebi'yi Sofya'nın güneyindeki Çamurlu'da yendi; Musa Çelebi 5 Temmuz 1413'te yakalanıp öldürüldü. Böylece Mehmed Çelebi, Edirne'de kendisini Osmanlı Devleti'nin tek hükümdarı ilan etti. Saltanatı sırasında Şeyh Bedreddin'in 1416'daki ayaklanmasını da bastırdı.

II. Murad döneminde hangi gelişmeler yaşandı?

II. Murad 1421'de tahta çıktı, iç isyanları bastırdı ve Varna ile II. Kosova zaferleriyle Balkanlardaki Osmanlı hâkimiyetini güçlendirdi. Tahta çıkar çıkmaz Düzmece Mustafa ile mücadele etti; 1422'de İstanbul'u kuşattıysa da elli günü aşan kuşatma sonuç vermedi.

12 Haziran 1444'te Edirne'de Macar kralı, Yanko (János Hunyadi) ve Sırp despotunun elçileriyle anlaşma yapıldı. Buna göre Sırp Despotluğu geri verilecek, iki taraf Tuna'yı aşmayacak, Bulgaristan'da padişahın hâkimiyeti tanınacaktı. Macar kralı antlaşmaya Segedin'de yemin etti; antlaşma kaynaklarda Edirne-Segedin adıyla anılır. II. Murad aynı yılın ağustosunda oğlu II. Mehmed lehine tahttan indi.

Haçlılar antlaşmayı bozunca II. Murad ordunun başına döndü ve 10 Kasım 1444'te Varna'da Haçlı ordusunu yendi; Macar Kralı Ladislas savaşta öldürüldü. 1446'da tekrar tahta geçen II. Murad, Hunyadi'nin ordusunu 17-20 Ekim 1448'de II. Kosova Savaşı'nda bozguna uğrattı.

Kuruluş döneminde hangi kurumlar oluştu?

Kuruluş döneminde beyliğin uç düzeni, vezirlik, kazaskerlik, yeniçeri ordusu ve tımar gibi kurumlarla yerleşik bir devlet teşkilatına dönüştü. Bu kurumların bir kısmının başlangıç tarihi kesin değildir; tabloda kaynakların verdiği bilgi aktarılmıştır.

KurumKuruluş dönemindeki gelişimi
VezirlikOrhan Bey döneminde ulemâdan vezirler görüldü; ilk vezir Alâeddin Paşa'dır. Çandarlı Kara Halil Hayreddin 1385'te tam yetkiyle sadrazam oldu.
KazaskerlikI. Murad döneminin başında kuruldu (1361 ya da 1362); ilk kazasker Çandarlı Kara Halil'dir.
PençikSavaş esirlerinin beşte biri devlete ayrıldı; yaygın rivayete göre Kara Rüstem'in önerisi ve I. Murad'ın onayıyla uygulandı.
Yeniçeri OcağıKesin kuruluş tarihi bilinmemektedir; TDV'ye göre kuruluş, en erken Orhan döneminin sonları ile I. Murad dönemi arasında, pençik usulüyle devlete ayrılan savaş esirlerinden aşama aşama gerçekleşti.
DevşirmeOsmanlı tebaası bazı Hristiyan çocuklarının devlet hizmetine alınması usulüdür; başlangıcı tartışmalıdır. TDV'nin Devşirme maddesine göre Çelebi Mehmed döneminde uygulanmış, II. Murad döneminde kanunlaşmıştır.
TımarBelgeye dayalı ilk atıf Orhan Bey dönemine gider; II. Murad dönemi icmal defterleri sistemin temel ilkelerinin şekillendiğini gösterir.
DivanBeylikte sade bir divan vardı; II. Murad döneminde Dîvân-ı Hümâyun niteliği kazanmaya başladı.

Akılda tutma kodlamaları

Uzun listeleri sınavda hatırlamak için baş harflerden kurulmuş ezber kısayolları.

O-O-M-B-(F)-M-M
Kuruluş dönemi hükümdar sırası: Osman Bey · Orhan Bey · I. Murad · Yıldırım Bayezid · (Fetret Devri, 1402-1413) · Çelebi Mehmed (I. Mehmed) · II. Murad.
BİS-MYA (Orhan'ın işleri)
B: Bursa 1326'da alındı ve merkez yapıldı · İ: İznik 1331'de alındı · S: 1327'de gümüş sikke bastırıldı · M: İznik'te ilk medrese kuruldu · Y: ak börklü yaya askeri teşkil edildi · A: Alâeddin Paşa ilk vezirdir.
BaOs - PeOr
Bafeus (Koyunhisar, 1302) Osman Bey'in, Pelekanon (Maltepe, 1329) Orhan Bey'in Bizans'a karşı kazandığı savaştır.
Çİ-KO-Nİ | VA-KO
Balkan savaşlarının sırası: Çirmen (1371) · I. Kosova (1389) · Niğbolu (1396) | Varna (1444) · II. Kosova (1448). İlk üçü I. Murad ve Yıldırım Bayezid dönemine, son ikisi II. Murad dönemine aittir.

Sınav ipuçları

Sınavda nasıl soruluyor?

Test: Osmanlı Kuruluş Dönemi

Şıkka dokun; doğru cevap ve açıklaması açılır. Sorular kolaydan zora.

0/15 doğru
  1. 1/15 KOLAY

    Osmanlı Beyliği'nin kurucusu Osman Bey'in babası aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapErtuğrul Gazi

    Osman Bey, Söğüt uç bölgesine yerleşen Ertuğrul Gazi'nin oğludur. Orhan Bey Osman'ın oğlu, Süleyman Paşa Orhan Bey'in oğludur. Lala Şâhin ise Şehzade Murad'ın (I. Murad) lalasıdır.

  2. 2/15 KOLAY

    1326'da Orhan Bey'e teslim olan ve Osmanlı Beyliği'nin merkezi yapılan şehir aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapBursa

    Bursa 6 Nisan 1326'da anlaşmayla teslim oldu ve Orhan Bey tarafından beyliğin merkezi yapıldı. İznik 1331'de, İzmit 1337'de alındı. Edirne Rumeli'dedir ve Rumeli'ye geçişten sonra alındı.

  3. 3/15 KOLAY

    1396 Niğbolu Savaşı'nda Haçlı ordusunu yenen Osmanlı hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapYıldırım Bayezid

    Macar Kralı Sigismund'un önderlik ettiği Haçlı ordusu 25 Eylül 1396'da Niğbolu'da Yıldırım Bayezid'e yenildi. I. Murad 1389'da Kosova'da öldürülmüştü; Orhan Bey ondan da önce ölmüştü. II. Murad ise 1421'de tahta çıktı.

  4. 4/15 KOLAY

    1389'daki I. Kosova Savaşı sırasında öldürülen Osmanlı hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapI. Murad

    I. Murad, Kosova'da Sırp Knezi (Prensi) Lazar'ın öncülük ettiği müttefik orduya karşı savaşırken Miloš tarafından öldürüldü. Yerine oğlu Yıldırım Bayezid tahta çıktı; Bayezid 1402'de Ankara'da esir düştü. Çelebi Mehmed Bayezid'in oğludur ve 1413'te tek hükümdar oldu.

  5. 5/15 KOLAY

    1402 Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid'i yenerek esir alan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapTimur

    Ankara Savaşı Osmanlı Devleti ile Timur arasında yapıldı; Bayezid esir düştü ve 1403'te Akşehir'de öldü. Şâhruh savaşta Timur'un ordusunda bulundu, ancak o sırada hükümdar Timur'du; Şâhruh 1405'ten sonra Timurlu hükümdarı oldu. Kadı Burhâneddin ile Karamanoğlu Alâeddin Bey ise Bayezid'in Anadolu'daki rakipleriydi, Ankara'da Osmanlının karşısındaki ordunun başında değildiler.

  6. 6/15 ORTA

    Osmanlı Beyliği'nin ilk medresesi Orhan Bey tarafından hangi şehirde kurulmuştur?

    Doğru cevapİznik

    Orhan Bey, kadı yetiştirmek amacıyla ilk medreseyi İznik'te Dâvûd-i Kayserî'nin idaresinde kurdu. Bursa 1326'da alınıp merkez yapılmıştı ama ilk medrese orada değildir. Edirne Rumeli'de daha sonra alındı; Söğüt ise Ertuğrul Gazi'nin yurdudur.

  7. 7/15 ORTA

    Bizans tarihçisi Pachymeres'e göre 27 Temmuz 1302'de yapılan ve Osman Bey'in Bizans kuvvetlerini yendiği savaş aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapKoyunhisar (Bafeus) Savaşı

    Koyunhisar (Bafeus) Savaşı, Pachymeres'e göre 27 Temmuz 1302'de yapıldı ve Osman Bey kazandı. Dimbos Savaşı bir yıl sonra, 1303'te yerel tekfurlara karşı yapıldı. Pelekanon (1329) Orhan Bey'in, Çirmen (1371) I. Murad döneminin savaşıdır.

  8. 8/15 ORTA

    1354 depreminde yıkılan Gelibolu ve çevresindeki kaleleri ele geçirerek Osmanlıların Rumeli'de tutunmasını sağlayan komutan aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapSüleyman Paşa

    Orhan Bey'in oğlu Süleyman Paşa, 1-2 Mart 1354 gecesi Trakya kıyılarını yıkan depremden sonra savunmasız kalan Gelibolu ve çevresini hemen işgal edip güçlendirdi. Lala Şâhin I. Murad döneminde Rumeli beylerbeyiydi; Çandarlı Kara Halil kadı, kazasker ve vezirdi; Turgut Alp ise Osman Bey'in İnegöl'ü verdiği alptir.

  9. 9/15 ORTA

    Savaş esirlerinin beşte birinin devlet hesabına alınmasını öngören ve Yeniçeri Ocağı'nın ilk askerlerini sağlayan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapPençik

    Pençik (penç: beş) uygulamasıyla savaş esirlerinin beşte biri devlete ayrıldı; bu pencik oğlanlarından yeniçeri yetiştirildi. Devşirme esirlerden değil Hristiyan tebaa çocuklarından asker toplama usulüdür. Tımar ve iktâ ise askerî hizmet karşılığında yapılan gelir veya toprak tahsisleridir.

  10. 10/15 ORTA

    1402 Ankara Savaşı sırasında saf değiştirerek Timur'un tarafına geçen ve Osmanlı yenilgisinde etkili olan birlik aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapKara Tatarlar

    Timur, casusları aracılığıyla Osmanlı ordusundaki Kara Tatarları kendi tarafına çekti; ardından bazı Anadolu beyliklerinin askerleri de saf değiştirdi ve Osmanlı ordusu bozuldu. Stefan Lazareviç'in Sırp kuvvetleri Osmanlı saflarında savaştı. Rumeli tımarlı sipahileri Timur ordusunun ilk saldırısını püskürttü. Yeniçeri birlikleri ise Bayezid'in kumanda ettiği merkezde bulunuyordu.

  11. 11/15 ORTA

    Fetret Devri'ni sona erdirerek Osmanlı Devleti'nin tek hükümdarı olan şehzade aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapMehmed Çelebi

    Mehmed Çelebi (I. Mehmed), son rakibi Musa Çelebi'yi Çamurlu'da yendi; Musa 5 Temmuz 1413'te öldürüldü ve Mehmed Çelebi Edirne'de tek hükümdar olarak ilan edildi. Emîr Süleyman, İsa Çelebi ve Musa Çelebi taht mücadelesini kaybeden kardeşlerdir.

  12. 12/15 ZOR

    1329 Pelekanon (Maltepe) Savaşı'nda Orhan Bey'in yendiği Bizans ordusunun başındaki imparator aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapIII. Andronikos

    İznik'i kurtarmak için Anadolu'ya geçen İmparator III. Andronikos Pelekanon'da yenildi ve yaralanarak İstanbul'a döndü. II. Andronikos, Osman Bey'in 1302-1303 zaferleri sırasında Bizans imparatoruydu; III. Andronikos onun torunudur. V. Ioannes Palaiologos 1350'lerde Kantakuzenos ile taht mücadelesi yaptı; II. Manuel ise Yıldırım Bayezid döneminin imparatorudur.

  13. 13/15 ZOR

    Osmanlı Devleti'nde kazaskerlik makamına getirilen ilk kişi aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapÇandarlı Kara Halil

    Kaynaklarda kuruluşu 1361 ya da 1362'ye tarihlenen kazaskerlik makamının başına getirilen ilk kişi Çandarlı Kara Halil'dir. Alâeddin Paşa Orhan Bey döneminin ilk veziridir. Lala Şâhin Rumeli'de uç beyleri üzerine atanan ilk beylerbeyidir. Dâvûd-i Kayserî ise Orhan Bey'in İznik'te kurduğu ilk medresenin başına getirdiği âlimdir.

  14. 14/15 ZOR

    10 Kasım 1444'teki Varna Savaşı'nda öldürülen Haçlı ordusu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapMacar Kralı Ladislas (I. Ulászló)

    Varna'da Macar Kralı Ladislas'ın saldırısı başta başarılı olduysa da kral yeniçerilerce sarılıp öldürüldü ve Haçlı ordusu yenildi. Sigismund 1396 Niğbolu'daki Haçlı ordusunun önderiydi; Lazar 1389 I. Kosova'da öldü; II. Manuel Yıldırım Bayezid döneminin Bizans imparatorudur.

  15. 15/15 ZOR

    1448 II. Kosova Savaşı'nda II. Murad'ın karşısındaki Haçlı ordusunu yöneten komutan aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapYanko (János Hunyadi)

    II. Kosova'da Haçlı ordusunu Macaristan naibi Yanko (János Hunyadi) yönetti ve 17-20 Ekim 1448'deki savaşta yenildi. Jean de Nevers 1396 Niğbolu'daki Fransız kuvvetlerinin komutanıydı; Vuk Brankoviç 1389 I. Kosova'da Lazar'ın damadıydı. İskender Bey Hunyadi'ye yardıma geldi ancak savaşın sonunda yetişebildi.

Binlerce soruyla oynamak için BilQ'yu indir

Kaynakça

  1. Vikipedi, "Osman Gazi"
  2. Vikipedi, "Bafeus Muharebesi"
  3. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Orhan" (Halil İnalcık)
  4. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bursa"
  5. Vikipedi, "İznik Medresesi"
  6. Vikipedi, "Orhan Gazi"
  7. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ankara Savaşı"
  8. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Fetret Devri"
  9. TÜBİTAK Ansiklopedi, "Fetret Devri" (Feridun Emecen)
  10. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Murad II"
  11. Vikipedi, "Varna Muharebesi"
  12. Vikipedi, "II. Kosova Muharebesi"
  13. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Osman I" (Halil İnalcık)
  14. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Timar" (Halil İnalcık)
  15. Vikipedi, "Dimbos Muharebesi"
  16. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Vezir" — Osmanlılar bölümü
  17. Vikipedi, "Bursa Kuşatması"
  18. Vikipedi, "Pelekanon Muharebesi"
  19. Vikipedi, "Nikea Kuşatması (1328-1331)"
  20. Vikipedi, "Gelibolu'nun Fethi"
  21. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Murad I"
  22. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kosova Savaşları"
  23. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bayezid I"
  24. Vikipedi, "Sırpsındığı Muharebesi"
  25. Vikipedi, "Çirmen Muharebesi"
  26. Vikipedi, "I. Kosova Muharebesi"
  27. Vikipedi, "I. Murad"
  28. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Niğbolu Savaşı" (Feridun Emecen)
  29. Vikipedi, "Niğbolu Muharebesi (1396)"
  30. Vikipedi, "Ankara Muharebesi"
  31. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mehmed I"
  32. Vikipedi, "Edirne-Segedin Antlaşması"
  33. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kazasker" (Mehmet İpşirli)
  34. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Pencik"
  35. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yeniçeri"
  36. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Devşirme"
  37. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dîvân-ı Hümâyun"
  38. Vikipedi, "Yeniçeri"
  39. Vikipedi, "Pençik Kanunu"
  40. Vikipedi, "Devşirme"
  41. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Şâhruh" (İsmail Aka)
  42. Vikipedi, "I. Bayezid"
  43. Vikipedi, "Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa"

Bu sayfadaki bilgiler 22 Eylül 2026 tarihinde kaynaklarıyla tek tek doğrulandı (nasıl doğruluyoruz). Hata görürsen info@bilq.app adresine yaz.