BilQ Hemen Oyna

KPSS · TARIH

Osmanlı Dağılma Dönemi: KPSS Konu Anlatımı ve Test

Bu sayfa, 1792 Yaş Antlaşması'ndan I. Dünya Savaşı'nın eşiğine uzanan Osmanlı Dağılma Dönemi'ni anlatır: Sırp ve Yunan isyanları, Mısır Meselesi, Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması, 93 Harbi ve Berlin Antlaşması, borçlanma, Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşları. Her bölüm kaynağıyla birlikte verilir; sonda akılda tutma kodlamaları, sınav ipuçları ve cevabı açıklamalı 15 soruluk bir test yer alır. Bu dönemde antlaşma maddeleri ve tarihler kaynaktan kaynağa değiştiği için, anlaşmazlık olan noktalar tek bir değer seçilmeden hangi kaynağın ne dediği belirtilerek yazılmıştır.

Kısaca

Dağılma Dönemi ne zaman başlar, hangi padişahları kapsar?

MEB materyali Dağılma Dönemi'ni XIX. ve XX. yüzyıldaki Osmanlı tarihi olarak tanımlar ve dönemin padişahlarını III. Selim (1789-1807), IV. Mustafa (1807-1808), II. Mahmut (1808-1839), Abdülmecid (1839-1861), Abdülaziz (1861-1876), V. Murat (1876), II. Abdülhamit (1876-1909), V. Mehmet Reşat (1909-1918) ve VI. Mehmet Vahdettin (1918-1922) diye sıralar.

Sürecin başlangıcı için gösterilen kilometre taşı Yaş Antlaşması'dır. 1787'de Kırım'ı geri almak için açılan savaş Osmanlı Devleti'nin aleyhine gelişti; barış görüşmeleri Kasım 1791'de Yaş'ta başladı ve on üç maddelik antlaşma 10 Ocak 1792'de imzalandı. Turla (Dinyester) nehri sınır kesildi, Kırım'ı geri alma hedefi sona erdi. MEB materyali bu sonucu "Osmanlı Devleti dağılma sürecine girmiştir" cümlesiyle özetler.

Dönemin dış politikasını iki kavram belirler. "Düvel-i Muazzama", Avrupa'nın büyük devletlerine (İngiltere, Rusya, Prusya, Avusturya, Fransa) verilen addır. "Şark Meselesi" ise Osmanlı Devleti'nin ortadan kaldırılması ve topraklarının paylaşılması kavgasını anlatır; ikinci aşamasında Avrupa devletleri Balkanlardaki gayrimüslimlerin bağımsızlık kazanmasını desteklemiştir.

Sırp ve Yunan isyanları Osmanlı'ya ne kaybettirdi?

Bu iki isyan milliyetçiliğin Balkanlardaki ilk sonucudur: Sırplar özerklik, Yunanlar bağımsızlık kazandı. Sırp isyanı 1804'te Kara Yorgi önderliğinde, yeniçerilerin baskısına tepki olarak patlak verdi ve kısa sürede milliyetçi bir karakter kazandı. 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı'nı bitiren 28 Mayıs 1812 tarihli Bükreş Antlaşması Sırplara ayrıcalık tanıdı. 1815'te Miloş Obrenoviç önderliğinde ikinci isyan çıktı ve 1817'de Sırplar iç işlerinde özerk hale geldi; MEB materyali bunu "İstanbul'a bağlı olmak koşuluyla Sırbistan Prensliği" diye anar.

Yunan isyanı 1821'de Mora'da başladı; bağımsızlık isteyen Yunan aydınlarının kurduğu Filiki Eterya derneği bu harekette rol oynadı. Osmanlı Devleti isyanı bastırmak için Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'dan yardım istedi. Bunun üzerine İngiltere, Rusya ve Fransa'nın ortak donanması 20 Ekim 1827'de Navarin Limanı'ndaki Osmanlı-Mısır donanmasını yaktı.

1828'de başlayan Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rus orduları batıda Edirne'ye, doğuda Erzurum'a kadar ilerledi. 14 Eylül 1829'da imzalanan Edirne Antlaşması'nın 10. maddesiyle Osmanlı Devleti Yunanistan'ın bağımsızlığını kabul etti; Sırbistan ile Eflak-Boğdan'ın imtiyazları genişletildi ve ağır bir tazminat kabul edildi.

Mısır Meselesi neden bir Avrupa sorununa dönüştü?

Çünkü Osmanlı Devleti kendi valisini yenemeyip önce Rusya'dan, sonra Avrupa'dan yardım istemek zorunda kaldı. Mehmet Ali Paşa 1805'te Mısır valisi oldu; Mora isyanını bastırma yardımının karşılığını alamayınca Suriye valiliğini istedi. İsteği kabul edilmeyince oğlu İbrahim Paşa komutasındaki ordu Osmanlı kuvvetlerini yenerek Kütahya'ya kadar ilerledi. Mayıs 1833'te varılan Kütahya uzlaşmasıyla Mehmet Ali Paşa'ya Şam, Adana da İbrahim Paşa'ya bırakıldı.

II. Mahmut bu sonucu kabullenemedi ve yeni bir isyan ihtimaline karşı 8 Temmuz 1833'te Rusya ile Hünkâr İskelesi Antlaşması'nı imzaladı. Sekiz yıl için geçerli, biri gizli yedi maddeden oluşan bu savunma ittifakının gizli maddesi, Rusya ile bir Batılı devlet savaşırsa Osmanlı Devleti'nin Çanakkale Boğazı'nı Rusya'nın düşmanına kapatmasını öngörüyordu. Boğazlar böylece ilk defa uluslararası bir sorun haline geldi.

16 Ağustos 1838 tarihli Baltalimanı Muahedesi ise İngiltere'nin desteği karşılığında imzalandı: yed-i vâhid denilen devlet tekeli kaldırıldı, İngiliz tüccarı Osmanlı ürünlerini yerli tüccarla aynı şartlarda alıp satma hakkı kazandı. MEB materyali oranları "ihracat %12, ithalat %5" diye verir; TDV İslâm Ansiklopedisi ayrıntısını açar: dış gümrük resmi %3'te kaldı, ihracatta üstüne %9, ithalatta %2 iç resim eklendi.

Hesaplaşma 24 Haziran 1839'daki Nizip Muharebesi'nde tekrarlandı ve Osmanlı ordusu yenildi; yenilgi haberi İstanbul'a ulaşmadan II. Mahmut öldü. Sorun 15 Temmuz 1840 Londra Antlaşması'yla çözüldü: Mısır'ın idaresi irsî olarak Mehmet Ali Paşa'ya bırakıldı. 13 Temmuz 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'yle de Boğazların barış zamanında savaş gemilerine kapalılığı uluslararası bir yükümlülük haline geldi.

Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması ne getirdi?

Kırım Savaşı Osmanlı Devleti'ni kâğıt üzerinde Avrupa devletler sisteminin eşit bir üyesi yaptı, ama aynı savaşta ilk dış borç alındı. Rusya'nın Kutsal Yerler sorununu bahane ederek başlattığı savaşta İngiltere, Fransa ve Piyemonte-Sardinya Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldı. Osmanlı donanması 30 Kasım 1853'te Sinop açıklarında batırıldı.

Savaş giderlerini karşılamak için 24 Ağustos 1854'te ilk dış borç anlaşması imzalandı; böylece Osmanlı malî tarihinde dış borçlanma dönemi başladı. Borç yetmeyince 27 Haziran 1855'te ikincisi imzalandı.

Savaşı bitiren 30 Mart 1856 tarihli Paris Antlaşması'yla Osmanlı Devleti Avrupa devletler topluluğunun bir üyesi sayıldı, toprak bütünlüğü ve bağımsızlığı büyük devletlerin ortak garantisi altına alındı. Karadeniz tarafsızlaştırıldı ve silahtan arındırıldı; 1841 Boğazlar rejimi sürdürüldü. Sadrazam Âlî Paşa kapitülasyonların kaldırılmasını istedi, ama sonuç alamadı.

93 Harbi ve Berlin Antlaşması Balkanlar'da neyi değiştirdi?

93 Harbi Balkanlardaki Osmanlı düzenini çökertti: Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu, Bulgaristan Prensliği kuruldu. Savaştan önce Balkan sorununu görüşmek için 23 Aralık 1876'da İstanbul'da Tersane Konferansı toplandı; Osmanlı Devleti kendisine bildirilen kararları egemenliğine aykırı görerek kabul etmedi. Bunun üzerine Rusya 24 Nisan 1877'de savaş açtı. Savaşa adını rûmî takvim verir: 1293 yılına rastladığı için 93 Harbi denir.

Ruslar Ayastefanos'a (Yeşilköy) kadar ilerledi ve 3 Mart 1878'de Ayastefanos Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma sınırları Tuna'dan Ege'ye uzanan büyük bir Bulgaristan öngörüyordu; Avrupa'daki dengenin Rusya lehine bozulmasını istemeyen devletler karşı çıktı ve antlaşma uygulanamadı. MEB materyali Ayastefanos'u, Sevr gibi kâğıt üzerinde kalan bir antlaşma diye niteler.

Kongre toplanmadan önce Osmanlı Devleti, İngiltere'den destek umuduyla 4 Haziran 1878 tarihli bir antlaşmayla Kıbrıs'ın idaresini İngilizlere devretti. 13 Temmuz 1878 Berlin Antlaşması'yla Bulgaristan üçe bölündü, Bosna-Hersek Avusturya tarafından yönetilmeye başlandı, Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya bırakıldı; Girit, Doğubayazıt ve Eleşkirt Osmanlı Devleti'nde kaldı. MEB materyali “Berlin Antlaşması'nda ilk defa Ermeni sorunundan bahsedilmiştir” der; TDV İslâm Ansiklopedisi ise Ermenilerin bulunduğu yerlerde ıslahat şartının daha 3 Mart 1878 Ayastefanos Antlaşması'nda yer aldığını yazar. Berlin'de bu şart, yalnız iki devleti değil Avrupa'nın büyük devletlerini de bağlayan bir yükümlülüğe dönüşmüştür.

Osmanlı Devleti ekonomik bağımsızlığını nasıl kaybetti?

Borçlarını ödeyemeyince vergi gelirlerinin bir bölümünü alacaklılara devrederek. 1854'ten 1874'e kadar on beş dış borç anlaşması imzalandı; devlet 238.773.272 Osmanlı lirası borçlandığı halde eline 127.120.220 lira geçti. 13 Eylül 1881'de başlayan müzakerelerin sonucu 20 Aralık 1881'de, malî çevrelerde Muharrem Kararnâmesi diye bilinen kararname olarak ilan edildi; alacaklılar Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'ni kurdu.

Aynı yıllarda toprak kayıpları da sürdü. Fransa 12 Mayıs 1881 Bardo Antlaşması'yla Tunus'u himayesine aldı; İngiltere ise Temmuz 1882'de İskenderiye'yi topa tuttu ve 13 Eylül 1882'deki Tellülkebîr çarpışmasının ardından Mısır'ı fiilen işgal etti.

1908 yılı Balkanlarda ikinci bir kopuş dalgası getirdi: Bulgaristan 5 Ekim 1908'de bağımsızlığını ilan etti, Avusturya-Macaristan 7 Ekim 1908'de Bosna-Hersek'in resmen kendi toprağı olduğunu duyurdu, Girit'te ise Yunanistan'a ilhak teşebbüsü yeniden canlandı.

Trablusgarp Savaşı nasıl başladı ve nasıl bitti?

İtalya'nın 28 Eylül 1911'de verdiği ültimatomla başladı, 18 Ekim 1912 Uşi (Ouchy) Antlaşması'yla bitti. Siyasi birliğini 1870'te kuran İtalya sömürgecilik yarışına geç katılmıştı; Fransa Tunus, Cezayir ve Fas'a, İngiltere Mısır'a yerleşince İtalya, Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprağı olan Trablusgarp'a yöneldi ve 29 Eylül 1911'de savaş ilan etti.

Osmanlı Devleti bölgeye karadan ve denizden yardım gönderemedi. Mustafa Kemal, Enver Bey ve Fethi Bey gibi gönüllü subaylar Trablusgarp'a giderek yerli halkı örgütledi; Mustafa Kemal Derne ve Tobruk cephesinin, Enver Bey Bingazi karargâhının başına geçti. İtalya Çanakkale Boğazı'nı abluka altına aldı ve 24 Nisan 1912'den itibaren Rodos ile On İki Ada'yı işgal etti.

Balkan Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti barışa razı oldu. Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı; Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki varlığı sona erdi. On İki Ada geçici olarak İtalya'da kaldı ve hiçbir zaman geri verilmedi.

Balkan Savaşları Osmanlı'ya ne kaybettirdi?

Balkanlardaki toprakların neredeyse tamamını; geri alınabilen yerler yalnız Edirne, Kırklareli ve Dimetoka oldu. Balkan ittifaklarının ardından Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ 1912 Ekim'inde birlikte saldırıya geçti; TDV İslâm Ansiklopedisi savaşın başlangıcını Karadağ'ın 8 Ekim 1912'deki harekâtına bağlar. Ordunun hazırlıksızlığı yüzünden ağır bir yenilgi alındı.

30 Mayıs 1913 tarihli Londra Antlaşması'yla Midye-Enez hattı Osmanlı-Bulgar sınırı kabul edildi; Edirne, Trakya ve Dedeağaç Bulgaristan'a, Selânik, Güney Makedonya ve Girit Yunanistan'a, Kuzey ve Orta Makedonya Sırbistan'a bırakıldı. Savaşın kargaşasında Arnavutluk da ayrıldı: 28 Kasım 1912'de İsmâil Kemali Avlonya'da bağımsızlığı ilan etti. Londra'da görüşmeler sürerken 23 Ocak 1913'teki Bâbıâli Baskını'yla yönetim İttihatçıların eline geçti.

Paylaşımda anlaşamayan Balkan devletleri arasında II. Balkan Savaşı çıktı; Bulgaristan'ın karşısında Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Romanya yer aldı. Osmanlı Devleti de harekete geçip Edirne, Kırklareli ve Dimetoka'yı geri aldı; savaşı 10 Ağustos 1913 Bükreş Antlaşması bitirdi. Osmanlı Devleti Bulgaristan'la 29 Eylül 1913 İstanbul Antlaşması'nı (Meriç sınır), Yunanistan'la 14 Kasım 1913 Atina Antlaşması'nı (Selânik, Yanya ve Girit Yunanistan'a) imzaladı.

Akılda tutma kodlamaları

Uzun listeleri sınavda hatırlamak için baş harflerden kurulmuş ezber kısayolları.

YA-ED-PA-BE-UŞ-LO
Dağılma Dönemi'nin altı dönüm noktası antlaşması sırayla: YA: Yaş 1792 · ED: Edirne 1829 · PA: Paris 1856 · BE: Berlin 1878 · UŞ: Uşi 1912 · LO: Londra 1913.
33-38-39-40-41 (Mısır Meselesi'nin beş yılı)
1833: Kütahya uzlaşması ve Hünkâr İskelesi Antlaşması · 1838: Baltalimanı Muahedesi · 1839: Nizip Muharebesi · 1840: Londra Antlaşması (Mısır idaresi Mehmet Ali Paşa'ya) · 1841: Londra Boğazlar Sözleşmesi.
SIR-YUN-ÜÇLÜ-BUL-ARN
Balkanlarda kopuş sırası: SIR: Sırplar 1817'de iç işlerinde özerk (MEB ve Vikipedi; TDV muhtar idareyi 1830 fermanına bağlar) · YUN: Yunanistan 1829 Edirne ile bağımsız · ÜÇLÜ: Sırbistan, Karadağ ve Romanya 1878 Berlin ile bağımsız · BUL: Bulgaristan 5 Ekim 1908'de bağımsız · ARN: Arnavutluk 28 Kasım 1912'de bağımsız (ayrılan son Balkan ülkesi).
3-13 (1878'in iki antlaşması)
3 Mart 1878: Ayastefanos Antlaşması (uygulanamadı) · 13 Temmuz 1878: Berlin Antlaşması (yürürlüğe giren metin).

Sınav ipuçları

Sınavda nasıl soruluyor?

Test: Osmanlı Dağılma Dönemi

Şıkka dokun; doğru cevap ve açıklaması açılır. Sorular kolaydan zora.

0/15 doğru
  1. 1/15 KOLAY

    1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdiren ve ders kitaplarında Osmanlı Dağılma Dönemi'nin başlangıcı sayılan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapYaş Antlaşması

    Yaş Antlaşması, 1787'de Kırım'ı geri almak için açılan savaşın sonunda 10 Ocak 1792'de imzalandı; Turla (Dinyester) nehri sınır kesildi ve Kırım'ı geri alma hedefi sona erdi. Küçük Kaynarca 1774, Bükreş 1812, Edirne ise 1829 tarihli olup başka Osmanlı-Rus savaşlarını bitirmiştir.

  2. 2/15 KOLAY

    Osmanlı Devleti, Yunanistan'ın bağımsızlığını hangi antlaşmayla kabul etmiştir?

    Doğru cevapEdirne Antlaşması (1829)

    1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nı bitiren ve 14 Eylül 1829'da imzalanan Edirne Antlaşması'nın 10. maddesiyle Osmanlı Devleti Yunanistan hakkında üç devletin yaptığı anlaşmaları, yani Yunanistan'ın bağımsızlığını kabul etti. Bükreş Antlaşması Sırplara ayrıcalık tanımış, Paris Antlaşması Kırım Savaşı'nı, Berlin Antlaşması ise 93 Harbi'ni bitirmiştir.

  3. 3/15 KOLAY

    Kırım Savaşı'nı sona erdiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapParis Antlaşması

    Kırım Savaşı'nı sona erdiren antlaşma 30 Mart 1856 tarihli Paris Antlaşması'dır; bu metinle Osmanlı Devleti Avrupa devletler topluluğunun bir üyesi sayılmış ve Karadeniz tarafsızlaştırılmıştır. Ayastefanos ve Berlin antlaşmaları 1878'de 93 Harbi sonunda, Bükreş Antlaşması ise 1812'de imzalanmıştır.

  4. 4/15 KOLAY

    Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren ve Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki varlığına son veren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapUşi (Ouchy) Antlaşması (1912)

    Balkan Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti İtalya ile 18 Ekim 1912'de Lozan yakınlarındaki Uşi (Ouchy) kasabasında barış imzaladı; Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı. Atina, Londra ve Bükreş antlaşmaları ise Balkan Savaşları'nın sonuçlarıyla ilgilidir.

  5. 5/15 KOLAY

    Osmanlı Devleti'nin borçlarını yönetmek üzere alacaklı devletlerce 1881'de kurulan ve ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesine yol açan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapDüyûn-ı Umûmiye İdaresi

    20 Aralık 1881'de ilan edilen ve malî çevrelerde Muharrem Kararnâmesi diye bilinen kararnameyle alacaklılar Düyûn-ı Umûmiye (Genel Borçlar) İdaresi'ni kurdu ve belirli vergi gelirlerini doğrudan bu idare toplamaya başladı. Diğer seçenekler yargı, yönetim ve tercüme alanlarında kurulmuş başka kurumlardır.

  6. 6/15 ORTA

    93 Harbi sonunda Rusya ile imzalanan, sınırları Tuna'dan Ege'ye uzanan büyük bir Bulgaristan öngören ancak yürürlüğe giremeyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapAyastefanos Antlaşması

    3 Mart 1878'de Ayastefanos'ta (Yeşilköy) imzalanan antlaşma, Osmanlı Devleti'ne bağlı ama sınırları Tuna'dan Ege'ye uzanan özerk bir Bulgaristan öngörüyordu. Avrupa dengesinin Rusya lehine bozulmasını istemeyen devletlerin itirazı üzerine uygulanamadı ve yerini Berlin Antlaşması aldı; Edirne 1829, Paris ise 1856 tarihlidir.

  7. 7/15 ORTA

    Aşağıdakilerden hangisi 1878 Berlin Antlaşması'nın hükümlerinden biri değildir?

    Doğru cevapGirit Adası Yunanistan'a bırakılacaktır.

    Berlin Antlaşması Girit'i Osmanlı Devleti'nde bıraktı ve yalnızca adada ıslahat yapılmasını öngördü; Girit'in Yunanistan'a geçişi Balkan Savaşları sonundaki 1913 tarihli antlaşmalarla gerçekleşti. Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığı, Kars-Ardahan-Batum'un Rusya'ya bırakılması ve Bosna-Hersek'in Avusturya yönetimine verilmesi ise antlaşmanın maddeleri arasındadır.

  8. 8/15 ORTA

    II. Mahmut'un, Mehmet Ali Paşa tehlikesine karşı Rusya ile imzaladığı ve Boğazlar meselesini uluslararası bir soruna dönüştüren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapHünkâr İskelesi Antlaşması

    8 Temmuz 1833'te imzalanan Hünkâr İskelesi Antlaşması sekiz yıl için geçerli bir savunma ittifakıdır; gizli maddesi, Rusya ile bir Batılı devlet savaşırsa Osmanlı Devleti'nin Çanakkale Boğazı'nı Rusya'nın düşmanına kapatmasını öngörüyordu. Kütahya Antlaşması Mehmet Ali Paşa ile, Baltalimanı Muahedesi ticaretle ilgilidir; 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ise bu sorunu çözen sonraki metindir.

  9. 9/15 ORTA

    1838 tarihli Baltalimanı Muahedesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    Doğru cevapYed-i vâhid denilen devlet tekeli kaldırılmış, İngiliz tüccarı iç ticarete de girebilmiştir.

    Muahede, 1828'den beri uygulanan yed-i vâhid (devlet tekeli) sistemini kaldırdı ve İngiliz tüccarına Osmanlı ürünlerini yerli tüccarla aynı şartlarda alıp satma hakkı verdi. Dış gümrük resmi yüzde 3'te kaldı; kapitülasyonlar kaldırılmadığı gibi sistem pekiştirildi ve metnin altıncı maddesi antlaşmanın Asya ile Afrika'daki bütün Osmanlı ülkelerinde ve Mısır'da uygulanacağını belirtiyordu.

  10. 10/15 ORTA

    I. Balkan Savaşı'nı sona erdiren ve Midye-Enez hattını Osmanlı-Bulgar sınırı olarak kabul eden antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapLondra Antlaşması (1913)

    30 Mayıs 1913'te imzalanan Londra Antlaşması ile Midye-Enez hattı Osmanlı-Bulgar sınırı kabul edildi; Edirne, Trakya ve Dedeağaç Bulgaristan'a, Selânik ile Güney Makedonya Yunanistan'a, Kuzey ve Orta Makedonya Sırbistan'a bırakıldı. Bükreş, İstanbul ve Atina antlaşmaları II. Balkan Savaşı'nın ardından imzalanmıştır.

  11. 11/15 ORTA

    Osmanlı Devleti ilk dış borcunu hangi savaş sırasında almıştır?

    Doğru cevapKırım Savaşı

    Savaş giderlerini karşılamak için İngiltere ve Fransa'nın kredi teklifi kabul edilmiş, ilk borç anlaşması Kırım Savaşı sürerken 24 Ağustos 1854'te imzalanmıştır; böylece Osmanlı malî tarihinde dış borçlanma dönemi başlamıştır. 93 Harbi (1877-1878), Trablusgarp Savaşı (1911-1912) ve Balkan Savaşları (1912-1913) bu tarihten sonradır.

  12. 12/15 ZOR

    Berlin Kongresi toplanmadan önce Osmanlı Devleti, Rusya'ya karşı destek umuduyla Kıbrıs'ın idaresini hangi devlete bırakmıştır?

    Doğru cevapİngiltere

    Doğu Akdeniz'de Rus tehlikesine karşı bir üs isteyen İngiltere baskı yapınca Bâbıâli, Berlin Kongresi'nde destek göreceğini umarak 4 Haziran 1878 tarihli bir antlaşmayla Kıbrıs'ın idaresini İngilizlere devretti; 1 Temmuz 1878 tarihli ek antlaşmayla adanın toprak mülkiyeti Osmanlı Devleti'nde bırakıldı. Diğer devletlerin adanın idaresiyle ilgili bir hakkı olmamıştır.

  13. 13/15 ZOR

    II. Balkan Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalanan ve Edirne ile Kırklareli'nin Osmanlı Devleti'nde kalmasını sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapİstanbul Antlaşması (1913)

    29 Eylül 1913 tarihli İstanbul Antlaşması ile Edirne ve Kırklareli Osmanlı Devleti'nde kaldı, Batı Trakya Bulgaristan'a bırakıldı ve Meriç nehri iki devlet arasında sınır kabul edildi. Atina Antlaşması Yunanistan'la, Bükreş Antlaşması Balkan devletleri arasında, Uşi Antlaşması ise İtalya ile imzalanmıştır.

  14. 14/15 ZOR

    Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır ordusunun 1839'da Osmanlı ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattığı muharebe aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapNizip Muharebesi

    Hâfız Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile Mısır kuvvetleri arasında 24 Haziran 1839'da Nizip'te yapılan muharebe Osmanlı yenilgisiyle bitti; yenilgi haberi İstanbul'a ulaşmadan II. Mahmut öldü. Konya Muharebesi 1832'de, Navarin 1827'de yaşanmış, Dömeke Meydan Muharebesi ise 1897'de Yunanistan'a karşı kazanılmıştır.

  15. 15/15 ZOR

    Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin kurulmasına dayanak olan, 1881'de ilan edilmiş düzenlemenin adı nedir?

    Doğru cevapMuharrem Kararnâmesi

    Alacaklı temsilcileriyle 13 Eylül 1881'de başlayan müzakerelerin sonucu, 20 Aralık 1881'de bir kararname olarak ilan edildi; hükümetin "nizamnâme" dediği, malî çevrelerde Muharrem Kararnâmesi diye bilinen bu metin Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin dayanağıdır. Diğer seçenekler borçlarla değil, iç hukuk ve ıslahat düzenlemeleriyle ilgilidir.

Binlerce soruyla oynamak için BilQ'yu indir

Kaynakça

  1. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri GM, EKPSS Mebözel — "XIX. ve XX. Yüzyılda Osmanlı Devleti (Dağılma Dönemi)"
  2. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri GM, EKPSS Mebözel — "XVIII. Yüzyılda Osmanlı Devleti"
  3. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yaş Antlaşması" (Kemal Beydilli)
  4. Vikipedi, "Yaş Antlaşması"
  5. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sırbistan"
  6. Vikipedi, "Sırp İsyanları"
  7. Vikipedi, "Bükreş Antlaşması (1812)"
  8. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mora"
  9. Vikipedi, "Yunan İsyanı"
  10. Vikipedi, "Navarin Deniz Muharebesi"
  11. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Edirne Antlaşması" (Şerafettin Turan)
  12. Vikipedi, "Edirne Antlaşması (1829)"
  13. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kavalalı Mehmed Ali Paşa"
  14. Vikipedi, "Kütahya Antlaşması"
  15. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hünkâr İskelesi Antlaşması" (Kemal Beydilli)
  16. Vikipedi, "Hünkâr İskelesi Antlaşması"
  17. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Baltalimanı Muahedesi" (Mübahat S. Kütükoğlu)
  18. Vikipedi, "Baltalimanı Antlaşması"
  19. Vikipedi, "Nizip Muharebesi"
  20. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Londra Antlaşması" (1840)
  21. Vikipedi, "1841 Boğazlar Sözleşmesi"
  22. Vikipedi, "Kırım Savaşı"
  23. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Paris Antlaşması" (Kemal Beydilli)
  24. Vikipedi, "Paris Antlaşması (1856)"
  25. Vikipedi, "93 Harbi"
  26. Vikipedi, "Tersane Konferansı"
  27. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ayastefanos Antlaşması"
  28. Vikipedi, "Ayastefanos Antlaşması"
  29. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Berlin Antlaşması" (Ali İhsan Gencer)
  30. Vikipedi, "Berlin Antlaşması (1878)"
  31. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Düyûn-ı Umûmiyye"
  32. Vikipedi, "Düyûn-ı Umûmiye"
  33. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tunus"
  34. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mısır"
  35. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bulgaristan"
  36. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Bosna-Hersek"
  37. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Girit"
  38. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Trablusgarp Savaşı" (Kemal Beydilli)
  39. Vikipedi, "Trablusgarp Savaşı"
  40. Vikipedi, "Uşi Antlaşması"
  41. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Balkan Savaşı" (Cevdet Küçük)
  42. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Arnavutluk"
  43. Vikipedi, "Birinci Balkan Savaşı"
  44. Vikipedi, "İkinci Balkan Savaşı"
  45. Vikipedi, "Londra Antlaşması (1913)"
  46. Vikipedi, "Bükreş Antlaşması (1913)"
  47. Vikipedi, "İstanbul Antlaşması (1913)"
  48. Vikipedi, "Atina Antlaşması (1913)"

Bu sayfadaki bilgiler 23 Eylül 2026 tarihinde kaynaklarıyla tek tek doğrulandı (nasıl doğruluyoruz). Hata görürsen info@bilq.app adresine yaz.