BilQ Hemen Oyna

KPSS · TARIH

Anadolu Selçuklu Devleti: KPSS Konu Anlatımı ve Test

Bu sayfada Süleyman Şah'ın İznik'te kurduğu Anadolu Selçuklu (Türkiye Selçuklu) Devleti'nin kuruluşundan 1308'deki sonuna kadar konu anlatımını, akılda tutma kodlamalarını ve kolaydan zora 15 soruluk bir testi bulacaksınız. Anadolu Selçukluları KPSS Genel Kültür tarih konuları arasında yer alır; Malazgirt sonrası beylikler, Haçlı Seferleri, Miryokefalon, Kösedağ ve devlet teşkilatı bu konunun bilinmesi gereken kısımlarıdır.

Kısaca

Anadolu Selçuklu Devleti'ni kim, ne zaman ve nerede kurdu?

Devleti, Selçuklu hanedanından Arslan Yabgu soyuna mensup Kutalmış'ın oğlu Süleyman Şah kurdu ve İznik'i başşehir yaptı. TDV İslâm Ansiklopedisi kuruluşu 1075-1080 aralığına yerleştirir ve hanedanın dönemini 1075-1308 diye verir; MEB 10. sınıf Tarih ders kitabı ise Süleyman Şah'ın 1077'de İznik'i alıp başkent yapmasını kuruluş sayar. Devlet kaynaklarda Selâcıka-ı Rûm adıyla geçer; günümüzde Türkiye Selçukluları ifadesi de kullanılır.

Süleyman Şah, Bizans'ın siyasi buhranından yararlanıp sınırlarını İstanbul Boğazı'na kadar genişletti; 1081'de İmparator Aleksios Komnenos ile yaptığı antlaşmada İzmit-İstanbul arasındaki Drakon çayı sınır kabul edildi. 1082'de sultan unvanını alan Süleyman Şah Tarsus, Adana ve Misis'i, ardından Antakya'yı ele geçirdi. Halep'e hâkimiyet meselesi yüzünden Suriye Selçuklu hükümdarı Tutuş ile Aynüseylem'de karşılaştı ve 4 Haziran 1086'da bu mücadelede hayatını kaybetti.

Malazgirt'ten sonra Anadolu'da hangi ilk Türk beylikleri kuruldu?

Malazgirt zaferinin ardından Anadolu'da Saltuklular, Mengücekliler, Danişmendliler, Artuklular, Dilmaçoğulları, Ahlatşahlar (Sökmenliler) ve Çaka Beyliği kuruldu. MEB ders kitabı bu beyliklerin ortak noktasını kurucularının Oğuzlara mensup olmasıyla açıklar. Beylikler yaptırdıkları cami, medrese, kervansaray, zaviye ve kümbetlerle bölgelerini bayındır hâle getirdi; Anadolu'nun en eski medreselerinden sayılan Yağıbasan Medresesi Danişmendlilere aittir ve adını Danişmendli hükümdarı Nizâmeddin Yağıbasan'dan alır.

İzmir merkezli Çaka Beyliği ötekilerden denizciliğiyle ayrılır: Çaka Bey, gemi inşaatından anlayan birinin yardımıyla kırk gemi inşa ettirip bir donanma kurdu ve Urla, Foça'dan sonra Midilli, Sakız, Sisam ve Rodos'a uzandı. MEB ders kitabı 1081'in Türk Deniz Kuvvetleri'nin kuruluş yılı olarak kabul edildiğini belirtir. Kızını Sultan I. Kılıcarslan ile evlendiren Çaka Bey'i, Bizans imparatorunun kışkırtmasıyla damadı bir ziyafet sırasında öldürttü ve beylik ortadan kalktı. Öteki beylikler de zamanla Türkiye Selçuklularına bağlandı ya da onlar tarafından ortadan kaldırıldı.

BeylikMerkez ve bölgeSona erişi
DanişmendlilerSivas, Tokat, Kayseri, Amasya, Niksar1178
SaltuklularErzurum, Kars, Bayburt, Oltu1202
Ahlatşahlar (Sökmenliler)Ahlat ve Van gölü çevresi1208
MengüceklilerErzincan, Kemah, Divriği, Şebinkarahisar1228
ArtuklularMardin, Hasankeyf, Harput1231
DilmaçoğullarıBitlis ve Erzen1394

Tarihler MEB 10. sınıf Tarih ders kitabının verdiği yıllardır. Çaka Beyliği tabloya alınmadı: ders kitabı kronolojisi beyliğin yıkılışını 1093, metni ise Çaka Bey'in öldürülmesini 1095 olarak verir.

I. Kılıcarslan döneminde Haçlılar karşısında ne oldu, başkent neden Konya'ya taşındı?

I. Kılıcarslan, I. Haçlı Seferi yüzünden başşehri İznik'i kaybetti ve devletin merkezini Konya'ya taşıdı. 1096'da Anadolu'ya geçen düzensiz öncü Haçlı kuvvetleri İznik yakınlarında pusuya düşürülerek imha edildi; ancak asıl Haçlı ordularının geldiği haberi üzerine Malatya kuşatmasını bırakıp dönen sultan, kalabalık Haçlı kuvvetleri karşısında tutunamadı ve İznik Haziran 1097'de kaybedildi. Eskişehir (Dorylaion) yönündeki çarpışma da bozgunla bitince Selçuklular Marmara ve Batı Anadolu'yu Bizans'a bırakıp Orta Anadolu'ya çekildi.

Kılıcarslan bundan sonra yıpratma taktiğine geçti; Haçlıların güzergâhındaki yerleşimler boşaltıldı, ikmal kaynakları tahrip edildi. Danişmendli Gümüştegin Gazi ile kurduğu ittifak sayesinde 1101'de Niksar yönünde ilerleyen Lombard Haçlılarına karşı parlak bir zafer kazandı; başka bir Haçlı gücü de Ereğli yakınlarında yok edildi. Bu başarılar Haçlıların uzun süre Anadolu'dan geçme isteğini kırdı. Sultan 1106'da Malatya'yı aldı, fakat ertesi yıl Musul yakınlarında Çavlı Sakavu ile girdiği savaşta Habur çayında boğularak öldü.

Miryokefalon Savaşı neden 'Anadolu'nun tapusu' sayılır?

Çünkü Bizans'ın Anadolu'yu Türklerden geri alma ümidi bu savaşla tamamen bitti. 17 Eylül 1176'da II. Kılıcarslan, İmparator I. Manuel Komnenos'un büyük ordusunu Miryokefalon Kalesi yakınındaki dar bir geçitte pusuya düşürdü ve akşama kadar süren saldırıyla dağıttı. Sultan, imparatoru esir almak yerine Sublaion ve Dorylaion kalelerinin yıkılması şartıyla barış yapmayı tercih etti. Savaşın tam yeri tartışmalıdır: ders kitabı 'bugünkü yeri hakkında farklı görüşler bulunan' bir geçitten söz eder, TDV İslâm Ansiklopedisi de araştırmalarda Düzbel, Gelendost, Kumdanlı, Kırkbaş köyü, Çivril ve Karamıkbeli'nin gösterildiğini yazar.

II. Kılıcarslan iki yıl sonra, 25 Ekim 1178'de dört aylık bir kuşatmanın ardından Malatya'yı alarak Danişmendli hanedanının bu koluna son verdi; böylece Anadolu'da siyasi birlik kuruldu ve devlet büyük bir güç hâline geldi. Altın para bastıran, medrese ve kervansaray yaptıran ilk Anadolu Selçuklu sultanı odur. Ne var ki yaşlılığında ülkeyi on bir oğlu arasında paylaştırması büyük sarsıntılara yol açtı; ölümünden sonra melikler arasında uzun bir taht mücadelesi yaşandı.

Devletin altın çağı: I. Alâeddin Keykubad dönemi

Anadolu Selçuklularının en parlak dönemi I. Alâeddin Keykubad'ın saltanatıdır (1220-1237). Ondan önce ağabeyi I. İzzeddin Keykâvus 2 Kasım 1214'te Sinop'u fethetmiş, 1216'da Antalya'yı geri almıştı; bu limanlar Selçuklu ticaretini büyüttü. Keykubad 1222'de Kalonoros Kalesi'ni alıp yeniden inşa ettirdi, şehre Alâiye (Alanya) adını verdi ve burada bir tersane kurdurdu. 1224'te Kastamonu Beyi Hüsâmeddin Çoban kumandasındaki donanma Kırım'daki Suğdak'ı fethetti; bu sefer Selçukluların ticarete verdiği değerin göstergesi sayılır.

Keykubad yaklaşan Moğol tehlikesine karşı Konya, Sivas ve Kayseri'yi sağlam surlarla çevirtti. Ahlat'ı kuşatan Celâleddin Harzemşah'ı 1230'da Erzincan yakınlarındaki Yassıçemen'de yendi; bu zafer Harzemşahları yıkılma sürecine sokarken Selçukluları Moğollarla doğrudan komşu yaptı. Sultan, Beyşehir gölü kıyısındaki Kubâdâbâd ve Kayseri'deki Keykubâdiye saraylarıyla, Konya-Aksaray ile Kayseri-Sivas yolları üzerindeki iki Sultan Hanı'yla anılır. Halk arasında 'Uluğ Keykubad' diye anılan sultan 31 Mayıs 1237'de zehirlenerek öldü.

Babaîler İsyanı ve Kösedağ: devlet nasıl çöktü?

Çöküş 1240'taki Babaîler İsyanı'yla başladı ve 1243 Kösedağ bozgunuyla kesinleşti. Sosyal ve ekonomik bakımdan ihmal edilen Türkmenler, Vefâî şeyhi Horasanlı Baba İlyas'ın öncülüğünde ayaklandı; hareketi onun müridi Baba İshak yürüttü. İsyan Sivas, Amasya ve Kayseri'yi ele geçirip başkent Konya'yı tehdit edecek kadar büyüdü, Sultan II. Gıyâseddin Keyhusrev başkenti terk etti ve ayaklanma ancak büyük bir seferle bastırılabildi. Bu zaaf, Azerbaycan'daki Moğollara devletin göründüğü kadar güçlü olmadığını gösterdi.

Erzurum'u 1242 sonlarında zapteden Moğol kumandanı Baycu Noyan, ertesi yıl Selçuklu ordusunu Sivas'ın kuzeydoğusundaki Kösedağ'da kolayca yendi (Temmuz 1243). Sultan ordusunu bırakıp kaçtı; hazine ve ordunun bütün teçhizatı Moğolların eline geçti. Vezir Mühezzebüddin Ali'nin yaptığı antlaşmayla Selçuklular her yıl Moğollara ağır bir vergi ödemeye başladı. Devlet hemen yıkılmadı: şehzadeler arasında müşterek saltanat dönemi yaşandı, ülke İlhanlıların gönderdiği memurlarla yönetildi ve 1308'e kadar sürdü. II. Mesud son hükümdar kabul edilir.

Türkiye Selçuklularında devlet teşkilatı nasıl işliyordu?

Devletin en yüksek yönetim organı, vezirin başkanlık ettiği Divân-ı Saltanat'tı; Divân-ı Alâ da denen bu kurulda askerî, idari, malî ve hukuki bütün işler karara bağlanırdı. Teşkilat büyük ölçüde Büyük Selçuklu mirasıdır, ama iki görev Anadolu'ya özgüdür: sultan merkezde bulunmadığı zaman devlet işlerini yürüten nâib-i saltanat ilk defa Türkiye Selçuklularında görülür; arazi işlerinden sorumlu olan, menşur ve beratları hazırlayan pervane ise Divân-ı Pervânegî'nin başındadır ve Divân-ı Alâ üyesi sayılır.

Saray dergâh veya bargâh diye anılır, en önemli görevlisi hâcip, hâciplerin reisi hâcibü'l-hüccabdır. Şehzadeler melik unvanıyla, atabeg denilen devlet adamlarının gözetiminde vilayetlere gönderilirdi. Ordu Türkmenler, hassa kuvvetleri (gulâmlar), ikta sahiplerinin verdiği kuvvetler, tâbi devlet kuvvetleri ve ücretli askerlerden oluşurdu; başkumandan beylerbeyi (emîrü'l-ümerâ) unvanını taşır, ordu kumandanlarına subaşı, sipehsâlâr veya serleşker denirdi. Donanma kumandanı ise reîsü'l-bahr, melikü's-sevâhil veya emîr-i sevâhil diye anılırdı.

Ahilik, kervansaraylar ve mutasavvıflar: sosyokültürel hayat

Selçuklu Türkiyesi'nin en önemli sosyal teşkilatı Ahiliktir. Esnaf ve zanaatkârları tekke-zaviye düzeni içinde birleştiren, usta-kalfa-çırak ilişkisini düzenleyen bu yapının Anadolu'daki kurucusu, sonradan Ahî Evran adıyla anılan Şeyh Nasîrüddin Mahmûd el-Hûyî'dir ve teşkilat I. Alâeddin Keykubad'ın desteğiyle kurulmuştur. Ahilik, Abbâsî halifesi Nâsır-Lidînillâh'ın canlandırdığı fütüvvet geleneğinin Anadolu'daki devamıdır; TDV İslâm Ansiklopedisi bu bağın I. İzzeddin Keykâvus'un 1214'te fütüvvet teşkilatına girmesiyle kurulduğunu yazar.

XIII. yüzyıl Anadolu'sunda tasavvuf çok canlıydı; Muhyiddin İbnü'l-Arabî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Sadreddin Konevî ve Hacı Bektâş-ı Velî dönemin büyük sûfîleridir. Ticaret yolları kervansaray ve köprülerle donatıldı, Venedikliler ve Kıbrıs Franklarıyla ticaret antlaşmaları yapıldı; Avrupa'ya Ankara tiftiği, ipek, pamuklu kumaş, halı ve börk; bunların yanında şap ihraç edildi. XII. yüzyılın sonlarından itibaren Batılı yazarların Anadolu'ya 'Turchia, Turquia' demeye başlaması buradaki Türk varlığının önemli bir işaretidir. Moğollara karşı direnen Karamanoğlu Mehmed Bey ise 1277'de Konya'da divanda, dergâhta, bârgâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil konuşulmaması kararını aldırmıştır.

Akılda tutma kodlamaları

Uzun listeleri sınavda hatırlamak için baş harflerden kurulmuş ezber kısayolları.

İZ-KO-Mİ-KÖ
Devletin dört dönüm noktası sırayla: İZnik (kuruluş ve ilk başşehir), KOnya (İznik 1097'de Haçlılara kaybedilince yeni başkent), Mİryokefalon (1176, Bizans'ın Anadolu ümidinin bitişi), KÖsedağ (1243, Moğol tahakkümünün başlangıcı).
Üç Key: Sinop-Alanya-Kösedağ
Üç 'Key' sultanı ve üç olay: I. KEYkâvus Sinop'u fethetti (1214), I. KEYkubad Alâiye'yi (Alanya) alıp tersane kurdurdu (1222), II. KEYhusrev Kösedağ'da yenildi (1243).
NÂ-PER Anadolu'ya özgü
NÂib-i saltanat ve PERvane, Büyük Selçuklularda bulunmayıp ilk defa Türkiye Selçuklularında görülen görevlilerdir: nâib sultana merkezde vekâlet eder, pervane arazi işlerini düzenleyip menşur ve beratları hazırlar.
SA-ME-DA-AR-ÇA
Malazgirt sonrası ilk Türk beylikleri ve merkezleri: SAltuklular Erzurum, MEngücekliler Erzincan, DAnişmendliler Sivas-Tokat-Kayseri, ARtuklular Mardin, ÇAka Beyliği İzmir.

Sınav ipuçları

Sınavda nasıl soruluyor?

Test: Anadolu Selçuklu Devleti

Şıkka dokun; doğru cevap ve açıklaması açılır. Sorular kolaydan zora.

0/15 doğru
  1. 1/15 KOLAY

    İznik'i başşehir yaparak Anadolu Selçuklu (Türkiye Selçuklu) Devleti'ni kuran hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapSüleyman Şah

    Devleti Kutalmış'ın oğlu Süleyman Şah kurdu ve İznik'i başşehir yaptı; ders kitabı bu olayı 1077 olarak verir. I. Kılıcarslan onun oğludur ve İznik'i kaybedip başkenti Konya'ya taşımıştır; I. Mesud Anadolu'da ilk Selçuklu parasını bastıran sultan, II. Kılıcarslan ise Miryokefalon'un galibidir.

  2. 2/15 KOLAY

    Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti aşağıdaki gelişmelerden hangisi sonucunda Konya'ya taşınmıştır?

    Doğru cevapİznik'in I. Haçlı Seferi'nde kaybedilmesi

    İznik Haziran 1097'de Haçlılara teslim oldu; bunun üzerine I. Kılıcarslan devletin merkezini Konya'ya taşıdı ve Selçuklular Batı Anadolu'yu Bizans'a bırakarak Orta Anadolu'ya çekildi. Miryokefalon 1176'da kazanıldı, Danişmendlilere 1178'de son verildi, Kösedağ ise 1243'te kaybedildi; üçü de başkent değişikliğinden çok sonradır.

  3. 3/15 KOLAY

    17 Eylül 1176'da yapılan ve Bizans'ın Anadolu'yu Türklerden geri alma ümidini tamamen sona erdiren savaş aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapMiryokefalon Savaşı

    Miryokefalon'da II. Kılıcarslan, İmparator I. Manuel Komnenos'un ordusunu dar bir geçitte pusuya düşürüp dağıttı; bu yenilgiden sonra Bizans savunmaya çekildi. Pasinler (1048) Büyük Selçuklu dönemine aittir; Yassıçemen (1230) Celâleddin Harzemşah'a, Kösedağ (1243) ise Moğollara karşı yapılmıştır.

  4. 4/15 KOLAY

    Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğol tahakkümü altına girmesine yol açan 1243 tarihli savaş aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapKösedağ Savaşı

    1243'te Sivas'ın kuzeydoğusundaki Kösedağ'da Selçuklu ordusu Moğollara yenildi; ardından yapılan antlaşmayla devlet her yıl ağır vergi ödeyen tâbi bir konuma düştü. Miryokefalon (1176) ve Malazgirt (1071) Bizans'a karşı kazanılmış zaferlerdir; Yassıçemen (1230) ise Celâleddin Harzemşah'a karşı kazanılmıştır.

  5. 5/15 KOLAY

    Anadolu Selçuklu Devleti'nin en parlak dönemi olarak kabul edilen saltanatı sırasında Alâiye'de (Alanya) tersane kurdurulan sultan aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapI. Alâeddin Keykubad

    I. Alâeddin Keykubad'ın devri Anadolu Selçuklu tarihinin altın çağıdır; ders kitabı onu Selçuklu sultanları arasında çok mümtaz bir yere koyar ve halk arasında 'Uluğ Keykubad' diye anıldığını yazar. 1222'de Kalonoros Kalesi'ni alıp şehre Alâiye adını vermiş ve burada bir tersane inşa ettirmiştir. I. Gıyâseddin Keyhusrev ile I. İzzeddin Keykâvus ondan önceki sultanlardır; II. Gıyâseddin Keyhusrev ise onun ardından tahta çıkıp Kösedağ'da yenilen oğludur.

  6. 6/15 ORTA

    Malazgirt'ten sonra Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinden hangisi, donanma kurarak Ege adalarına seferler düzenlemesiyle diğerlerinden ayrılır?

    Doğru cevapÇaka Beyliği

    İzmir merkezli Çaka Beyliği'nin kurucusu Çaka Bey kırk gemilik bir donanma kurdurup Midilli, Sakız, Sisam ve Rodos'a uzandı; Ege sahillerinde denizcilik faaliyetine girişen ilk Türk beylerindendir. Saltuklular Erzurum'da Gürcülerle, Mengücekliler Erzincan-Kemah-Divriği yöresinde, Artuklular ise Mardin merkezli olarak Güneydoğu Anadolu'da karada hüküm sürmüştür.

  7. 7/15 ORTA

    Miryokefalon zaferinden iki yıl sonra, 1178'de ortadan kaldırılarak toprakları Türkiye Selçuklularına katılan beylik aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapDanişmendliler

    Danişmendliler 1178'de ortadan kaldırıldı; II. Kılıcarslan dört aylık bir kuşatmanın ardından Malatya'yı alarak hanedanın bu koluna son verdi ve Anadolu'da siyasi birlik kuruldu. Ders kitabının kronolojisine göre Saltuklular 1202'de, Mengücekliler 1228'de, Artuklular ise 1231'de sona ermiştir.

  8. 8/15 ORTA

    1230 Yassıçemen Savaşı, I. Alâeddin Keykubad ile aşağıdakilerden hangisi arasında yapılmıştır?

    Doğru cevapCelâleddin Harzemşah

    Ahlat'ı kuşatan Celâleddin Harzemşah'ı Anadolu için tehdit sayan I. Alâeddin Keykubad, Erzincan yakınlarındaki Yassıçemen'de onu yendi; Harzemşahlar bu yenilgiyle yıkılma sürecine girdi ve Selçuklular Moğollarla doğrudan komşu oldu. Baycu Noyan Kösedağ'ın, I. Manuel Komnenos Miryokefalon'un, Nûreddin Mahmud Zengî ise II. Kılıcarslan döneminin karşı tarafıdır.

  9. 9/15 ORTA

    1240'ta Anadolu Selçuklu Devleti'ni sarsan Babaîler İsyanı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    Doğru cevapMoğol istilasından kaçıp Anadolu'ya gelen, ihmal edilmiş Türkmenler arasında başlamıştır

    Ayaklanma, Moğol istilasından kaçıp Anadolu'ya gelen ve sosyal-ekonomik bakımdan ihmal edilen Türkmenler arasında, Vefâî şeyhi Baba İlyas'ın öncülüğünde başladı; sahadaki lider onun müridi Baba İshak oldu. İsyan Sivas, Amasya ve Kayseri'ye yayılıp başkent Konya'yı tehdit etti ve Selçuklu ordusunca güçlükle bastırıldı; bu zaaf tam tersine Moğollara Anadolu yolunu açtı.

  10. 10/15 ORTA

    Türkiye Selçuklularında, hükümdar devlet merkezinde bulunmadığı zaman ona vekâlet ederek devlet işlerini yürüten görevli aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapNâib-i saltanat

    Başkentte hükümdara vekâlet eden görevli nâib-i saltanattır (niyâbet-i saltanat); MEB ders kitabı bu görevin ilk defa Türkiye Selçuklularında görüldüğünü belirtir. Atabeg şehzadelerin yetiştirilmesinden sorumluydu, hâcip saray teşkilatının en önemli görevlisiydi, subaşı ise eyalet merkezlerinde emniyet ve asayişi sağlayan kumandandı.

  11. 11/15 ORTA

    1277'de Konya'da 'divanda, dergâhta, bârgâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil konuşulmaması' kararını aldıran bey aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapKaramanoğlu Mehmed Bey

    Konya'yı ele geçirip Alâeddin Siyavuş'u sultan ilan eden Karamanoğlu Mehmed Bey, vezir olduktan sonra bu kararı aldırdı. Hatîroğlu Şerefeddin, 1276'da Moğollara karşı ayaklanan Selçuklu beylerbeyidir; Muînüddin Pervâne Moğol döneminin güçlü veziridir; Çaka Bey ise yaklaşık iki yüzyıl önce İzmir'de beylik kurmuş bir denizcidir.

  12. 12/15 ZOR

    Türkiye Selçuklu ordusunun başkumandanının taşıdığı unvan aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapBeylerbeyi

    Türkiye Selçuklularında ordunun başkumandanı beylerbeyi (emîrü'l-ümerâ) unvanını taşırdı. Sipehsâlâr Büyük Selçuklu ve Kirman Selçuklularında başkumandanın unvanıdır ve Anadolu'da ordu kumandanları için kullanılmıştır; melikü's-sevâhil donanma kumandanının, hâcibü'l-hüccab ise hâciplerin reisinin unvanıdır.

  13. 13/15 ZOR

    Anadolu'da Ahiliğin kurucusu kabul edilen ve sonradan Ahî Evran adıyla anılan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

    Doğru cevapŞeyh Nasîrüddin Mahmûd el-Hûyî

    Ahî Evran adıyla tanınan kişi, İran'ın Hoy şehrinde doğan Şeyh Nasîrüddin Mahmûd'dur; teşkilat I. Alâeddin Keykubad'ın desteğiyle kurulmuştur. Sadreddin Konevî, Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin yolunu sürdüren mutasavvıftır; Evhadüddîn-i Kirmânî Anadolu fütüvvet teşkilatının şeyhüşşüyûhu, Şehâbeddin es-Sühreverdî ise halife Nâsır'ın Anadolu'ya gönderdiği elçidir.

  14. 14/15 ZOR

    Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu Süleyman Şah, 1086'da kiminle giriştiği mücadelede hayatını kaybetmiştir?

    Doğru cevapSuriye Selçuklu hükümdarı Tutuş

    Halep'e hâkimiyet meselesi yüzünden Süleyman Şah ile Suriye Selçuklu hükümdarı Tutuş, Halep yakınlarındaki Aynüseylem'de karşı karşıya geldi; 4 Haziran 1086'daki bu çarpışmada Süleyman Şah öldü. Aleksios Komnenos ile 1081'de barış antlaşması yapılmıştı; Melikşah onun oğullarını İsfahan'a götürtmüş, Danişmend Gazi ise Sivas-Tokat yöresinde beylik kurmuştu.

  15. 15/15 ZOR

    Anadolu'daki en eski medreselerden sayılan Yağıbasan Medresesi hangi beyliğe aittir?

    Doğru cevapDanişmendliler

    Medrese, adını Danişmendli hükümdarı Nizâmeddin Yağıbasan'dan alır; Yağıbasan Niksar'da yaptırdığı medresenin hazîresinde gömülüdür ve ders kitabı bu yapıyı Anadolu'nun en eski medreselerinden sayar. Saltuklular Erzurum'da Üç Kümbetler gibi eserler bırakmış, Artuklular Diyarbakır-Mardin çevresinde, Mengücekliler ise Erzincan-Divriği yöresinde eser vermiştir.

Binlerce soruyla oynamak için BilQ'yu indir

Kaynakça

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selçuklular" (III. Anadolu Selçukluları - Tarih, F. Sümer)
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selçuklular" (Anadolu Selçukluları - Sosyoekonomik ve Kültürel Hayat, S. S. Kucur)
  3. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selçuklular" (IV. Suriye Selçukluları, F. Sümer)
  4. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Selçuklular" (Selçuklularda devlet teşkilâtı, E. Merçil)
  5. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kılıcarslan II" (Miryokefalon Savaşı bu maddede anlatılır)
  6. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kösedağ Savaşı"
  7. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Keykubad I" (I. Alâeddin Keykubad)
  8. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Keykâvus I" (I. İzzeddin Keykâvus)
  9. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dânişmendliler"
  10. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Çaka Bey"
  11. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ahîlik"
  12. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Karamanoğulları"
  13. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite: Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi (s. 13, kronoloji)
  14. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 14, kronoloji: Kösedağ, Bâbailer, 1308)
  15. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 18, Anadolu'nun ilk fatihleri)
  16. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 19, ilk Türk beylikleri)
  17. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 20, Danişmentliler, Mengücekliler, Artuklular, Saltuklular)
  18. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 21, Çaka Beyliği)
  19. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 22, Anadolu'da Selçuklu-Bizans mücadelesi)
  20. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 23, Anadolu'nun Tapusu: Miryokefalon)
  21. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 25, teşkilat ve sosyokültürel yapı)
  22. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 26, vezir, nâib-i saltanat, pervane)
  23. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 27, Türkiye Selçuklularında ordu)
  24. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 30, I. Haçlı Seferi ve öncü kuvvetler)
  25. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 31, İznik'in kaybı ve başkentin Konya'ya taşınması)
  26. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 36, Yassıçemen ve Bâbailer Ayaklanması)
  27. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 37, Uluğ Keykubad ve Moğollar)
  28. MEB OGM Materyal, 10. Sınıf Tarih 1. Ünite (s. 38, Kösedağ Savaşı)
  29. Türk Maarif Ansiklopedisi, "Selçuklular" (Anadolu Selçukluları bölümü, S. S. Kucur)
  30. Türk Maarif Ansiklopedisi, "Ahîlik" (M. Şeker)

Bu sayfadaki bilgiler 23 Eylül 2026 tarihinde kaynaklarıyla tek tek doğrulandı (nasıl doğruluyoruz). Hata görürsen info@bilq.app adresine yaz.