Titanik Neden Bu Kadar Hızlı Battı? Tam Hikâyesi
Neredeyse batmaz denilen gemi, buzdağına çarptıktan iki saat kırk dakika sonra dibe gitti.
Titanik yaklaşık 269 metre uzunluğundaydı. Kardeşi Olympic ile neredeyse aynı boydaydı. Sefere çıktığında, dünyanın en büyük yolcu gemisiydi.

Gövdesi 16 su geçirmez bölmeye ayrılmıştı. Hesap basitti. Baştaki dört bölme su alsa bile, gemi yüzmeye devam edecekti.
Döneminin bir denizcilik dergisi onu pratikte batmaz diye tanıttı. Şirketin broşürü de geminin batmaz olacak şekilde tasarlandığını yazıyordu. Ama o pratikte kelimesi, batıştan sonra unutuldu.
On Nisan 1912'de Titanik, İngiltere'nin Southampton limanından ilk seferine çıktı. Fransa'da Cherbourg'a, İrlanda'da Queenstown'a uğradı ve Atlantik'e açıldı. Hedefi New York'tu.

Gemide yolcu ve mürettebatla birlikte yaklaşık 2.200 kişi vardı. Birinci sınıfta dönemin en zengin insanları, üçüncü sınıfta Amerika'da yeni bir hayat arayan göçmenler yolculuk ediyordu. Aralarında Osmanlı topraklarından, çoğu bugünkü Lübnan'dan, onlarca yolcu da vardı.
Gemide yirmi filika vardı, toplam 1178 kişilik yer. Yani gemidekilerin ancak yarısından biraz fazlasına yetiyordu. Üstelik bu kurallara aykırı değildi. Kurallar eskiydi ve Titanik, istenenden bile fazla filika taşıyordu.
Bu hikâyenin video hâli — YouTube kanalımızda.
14 Nisan günü telsiz odasına başka gemilerden buz uyarıları geldi. Gün boyunca en az altı uyarı. Bunların bazıları köprüye iletildi, bazıları ise hiç ulaşmadı.

Telsizciler Jack Phillips ve Harold Bride, aslında Marconi şirketinin çalışanıydı. O gece Phillips, yolcuların özel mesajlarını karadaki istasyona geçirmekle meşguldü. Saat 11'e doğru Californian gemisi buz haberini vermeye çalıştı. Phillips, meşgul olduğunu söyleyip sözünü kesti.
Phillips, meşgul olduğunu söyleyip sözünü kesti.
Gece aysızdı ve deniz neredeyse dümdüzdü. Durgun denizde, buzdağının dibinde dalgaların bıraktığı köpük de oluşmuyordu. Titanik saatte yaklaşık 22 deniz miliyle ilerliyordu.
Direğin tepesindeki gözcü yerinde Frederick Fleet ve Reginald Lee nöbetteydi. Ellerinde dürbün yoktu. Dürbünün sonucu değiştirip değiştirmeyeceği bugün hâlâ tartışılıyor.

Saat 23.40'ta Fleet buzdağını gördü ve köprüyü aradı. Tam önümüzde buzdağı! Birinci Zabit William Murdoch geminin rotasını değiştirmek için emir verdi. Gemi döndü, ama yeterince değil.
Buzdağı, geminin sancak tarafının baş kısmını sıyırarak geçti. Gövdede sanıldığı gibi dev bir yarık açılmadı. 1996'daki ses taraması altı dar açıklık gösterdi. Hepsinin toplam alanı yaklaşık bir metrekare kadar.
Ama bu açıklıklar uzun bir hatta yayılmıştı. Su, baştaki altı bölmeye girdi; bunların ikisi kazan dairesiydi. Gemi dört bölme dolsa yüzebilirdi. Daha fazlasına dayanamazdı.

Sorun şuydu. Bölmeleri ayıran perdeler tavana kadar çıkmıyordu. Geminin burnu suya gömüldükçe, su bir perdenin üstünden aşıp bir sonraki bölmeye taşacaktı.
Geminin tasarımında görev almış Thomas Andrews hasarı inceledi ve Kaptan Edward Smith'e kötü haberi verdi. Gemi batacaktı. Kaptanın aktardığına göre Andrews'un tahmini, bir, bilemedin bir buçuk saatti.
Filikalar indirilmeye başlandı. İlk inen yedi numaralı filikada 28 kadar kişi vardı. Oysa 65 kişilikti. Pek çok yolcu bu dev geminin batacağına inanmıyordu ve karanlık denize inmek istemiyordu.

Kural, önce kadınlar ve çocuklardı. Ama geminin iki yanında farklı uygulandı. İskele tarafında İkinci Zabit Charles Lightoller yalnızca kadınları ve çocukları bindirdi. Sancak tarafında Murdoch, yer kalınca erkekleri de aldı.
İlk inen yedi numaralı filikada 28 kadar kişi vardı.
Telsizciler durmadan imdat çağrısı yolladı. Güverteden beyaz işaret fişekleri atıldı. Ufukta bir geminin ışıkları görünüyordu, ama yaklaşmadı.
Yakınlardaki Californian gemisinin telsizcisi, telsizi kapatıp yatmıştı. Güvertedekiler fişekleri gördü, ama harekete geçilmedi. 1992 tarihli resmî bir yeniden incelemeye göre Californian harekete geçseydi bile büyük olasılıkla batıştan sonra yetişirdi. Ancak raporun iki yazarı, geminin ne kadar uzakta olduğu konusunda anlaşamadı.

İmdat çağrısını alan gemilerden Carpathia, yaklaşık 107 kilometre ötedeydi. Kaptan Arthur Rostron rotayı hemen Titanik'e çevirdi ve buzların arasından tam hızla ilerledi.
Saat ikiye doğru geminin burnu tamamen suya gömülmüştü. Kıç tarafı havaya kalkıyordu. Son filikalar da indiriliyordu. Gemide hâlâ 1500 kadar insan vardı.
Saat 02.20'de Titanik battı. Batmadan hemen önce gövde ikiye ayrıldı. Bazı tanıklar bunu anlattı, ama İngiliz soruşturması geminin tek parça battığına karar verdi. Gerçek, 73 yıl sonra ortaya çıkacaktı.

Suyun sıcaklığı sıfırın altında, yaklaşık eksi iki dereceydi. Denize düşenlerin çoğu kısa sürede soğuktan hayatını kaybetti. Filikalardakiler ise saatlerce, karanlıkta bekledi.
Carpathia sabah saat dördü on geçe ilk filikaya ulaştı. Son filika sabah sekiz buçuk civarında gemiye alındı. Yaklaşık 710 kişi kurtuldu. 1500'den fazla insan hayatını kaybetti.
Hayatta kalma şansı, bileti hangi sınıftan aldığınıza göre değişiyordu. Birinci sınıf yolcuların yüzde altmıştan fazlası kurtuldu. Üçüncü sınıfta bu oran yaklaşık yüzde yirmi beşti.

Felaket denizcilik kurallarını değiştirdi. 1914'te imzalanan uluslararası sözleşme, herkese yetecek filika ve telsiz nöbeti kurallarını getirdi. Savaş yüzünden yürürlüğe giremedi, ama bu kurallar ülkelerin yasalarına geçti. Kuzey Atlantik'te buzdağlarını izleyen Uluslararası Buz Devriyesi de bu süreçte kuruldu.
Üçüncü sınıfta bu oran yaklaşık yüzde yirmi beşti.
1985'te Robert Ballard ve Jean-Louis Michel'in ekibi enkazı buldu. Yaklaşık 3.800 metre derinlikte, iki parça halinde. Gövdenin ikiye ayrıldığı böylece kesinleşti.
Bazı araştırmacılar, soğukta kırılganlaşan çeliğin ve kalitesiz perçinlerin hasarı büyüttüğünü öne sürüyor. Bu ciddi bir hipotez, ama kesinleşmiş değil.

Titanik'i tek bir hata batırmadı. Buz uyarıları, aysız ve durgun bir gece, yüksek hız, yetersiz filikalar ve tasarımın sınırını aşan bir hasar üst üste bindi. Neredeyse batmaz denilen gemi, çarpışmadan iki saat kırk dakika sonra battı.
Videodaki soru
Titanik neden bu kadar hızlı battı?
Kaynaklar
- Britannica 'Titanic'; omurga 31 Mart 1909
- Britannica: 882 ft 9 in = 269,06 m; 46.328 GRT
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org) botRep01
- The Shipbuilder 1911 'practically unsinkable'; White Star broşürü 'designed to be unsinkable' (snopes)
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org); Britannica
- ~2.224 (yaygın), İngiliz soruşturması 2.201; Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) Lübnanlı ve Ermeni Osmanlı tebaası yolcular
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org): 14×65 + 2×40 + 4×47 = 1.178; 1894 Board of Trade kuralı 16 filika
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) 'The Mesaba file' (Mesaba uyarısı köprüye ulaşmadı)
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org); ABD Senatosu soruşturması 1912 (Evans tanıklığı: 'Shut up, I am busy')
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org) (hız ~22 knot; durgun deniz ve aysız gece)
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) 'crow's nest telephone key'; Fleet tanıklığı
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org); Fleet ve Moody tanıklıkları
- USNI Naval History 1996 'It was no carnival' (1996 sonar: 6 açıklık, ~12-13 ft²)
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912: ön bölme, 3 ambar, 6 no'lu kazan dairesi ve 5 no'lunun bir kısmı = 6 bölme
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org) (perdeler E güvertesine kadar)
- İngiliz soruşturması, Boxhall cevap 15610: 'Mr. Andrews tells me he gives her from an hour to an hour and a half' (titanicinquiry.org/BOTInq/BOTInq13Boxhall02.php)
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) 'titanic-lifeboat-7' (~00:45, 25-30 kişi)
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org); Lightoller ve sancak filikası tanıklıkları
- ABD Senatosu ve İngiliz soruşturmaları (Boxhall: fişekler, ufuktaki ışıklar)
- MAIB 1992 'Reappraisal of evidence: SS Californian' (assets.publishing.service.gov.uk)
- Rostron raporu: 58 deniz mili ≈ 107 km (Wikipedia 'RMS Carpathia'); çağrı Titanik saatiyle ~00:20-00:25
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org); son katlanır filika D ~02:05
- British Wreck Commissioner's Inquiry 1912 (titanicinquiry.org); NOAA (1985 enkaz: iki parça)
- Yaygın kabul gören değer -2°C (28°F); soruşturma tanıklıkları
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) (Rostron raporu); ABD 1.517 / İngiliz 1.503 ölü; kurtulan 705-712
- Encyclopedia Titanica (encyclopedia-titanica.org) (1. sınıf ~%62, 3. sınıf ~%25)
- National Archives 'The Convention for the Safety of Life at Sea' (1914, savaş nedeniyle yürürlüğe girmedi)
- NOAA 'RMS Titanic – history and significance'; WHOI-IFREMER 1 Eylül 1985
- NIST 2008 (Foecke & McCarty) — hipotez
- Sentez; 23:40 → 02:20
Görseller
- Çizimler BilQ'nun kendi çizimleridir; yapay zekâ görseli kullanılmamıştır.