Voyager'ın Altın Plağındaki Türkçe Selam Ne Diyor?
Şu anda Güneş Sistemi'nin dışında, bir plak ilerliyor. Üstünde bizim sesimiz var.
Beş yıllık bir görev
Görev planı iddialı değildi: beş yıl. Hedef Jüpiter ve Satürn'dü. Araçlar bunun için tasarlandı, bunun için test edildi. Bugün üstünden 48 yıl geçti ve ikisi de hâlâ çalışıyor.
Jüpiter'e vardıklarında beklenmedik bir şey buldular. Uydularından Io'nun yüzeyinden gaz ve toz püskürüyordu. Dünya dışında etkin yanardağlar ilk kez böyle görüldü; kimse bunu tahmin etmemişti.
Satürn'de halkaların tek parça olmadığı görüldü: binlerce ince halkacıktan oluşuyorlardı. Voyager bir, Satürn'ün uydusu Titan'ı yakından incelemek için yörüngesini değiştirdi. Bu seçim onu gezegenler düzleminin dışına, kuzeye doğru fırlattı.
Üstlerinde bir plak var
Her iki araca da bir plak takıldı: bakırdan yapılmış, altın kaplı bir disk. İçinde Dünya'dan 115 görüntü, doksan dakikalık müzik seçkisi, doğa sesleri ve 55 dilde selam var. Seçkiyi hazırlayan komiteye Carl Sagan başkanlık etti.
Plağı bulan kim olursa olsun Türkçe okuyamayacağı için, kapağına çizimlerle bir kılavuz kazındı: diskin nasıl çalınacağı, hangi hızda döndürüleceği ve Dünya'nın gökyüzündeki konumu. Konum, çevredeki 14 pulsarın dönme hızlarına göre tarif edildi.
55 dilin içinde Türkçe de var. Kayıttaki cümle şu: Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayrolsun. Yani evrene gönderdiğimiz Türkçe mesaj, bir günaydın.
Bu hikâyenin video hâli — YouTube kanalımızda.
Bir fotoğraf isteği
1990'da Voyager bir, görevini çoktan tamamlamıştı ve Dünya'dan 6.000.000.000 kilometre uzaktaydı. Carl Sagan yıllardır tek bir şey istiyordu: araç dönsün ve geldiği yere baksın. Bilimsel değeri yoktu; itiraz da vardı, kameraları Güneş'e çevirmek riskliydi.
14 Şubat 1990'da araç döndü ve Dünya'nın fotoğrafını çekti. Görüntüde gezegenimiz bir pikselden küçük: bir güneş ışığı huzmesinin içinde soluk mavi bir nokta. Fotoğraf çekildikten sonra Voyager bir kameralarını sonsuza dek kapattı; kalan gücü yolculuğa ayrıldı.
14 Şubat 1990'da araç döndü ve Dünya'nın fotoğrafını çekti.
Ağustos 2012'de Voyager bir, Güneş'in parçacık rüzgârının hüküm sürdüğü alanın dışına çıktı: yıldızlararası uzaya giren ilk insan yapımı nesne oldu. Bilim insanları veriyi inceleyip bunu ancak 2013'te duyurabildi.
Hâlâ konuşuyor
Bugün araçlarla hâlâ konuşuluyor. Sinyal ışık hızıyla gidiyor ama mesafe o kadar büyük ki, Voyager bir'e gönderilen bir komutun ulaşması yirmi saatten uzun sürüyor. Cevabı beklemek için bir o kadar daha gerekiyor.
Enerjilerini radyoizotop üreteçler sağlıyor ve her yıl biraz daha azalıyor. NASA yıllardır tek tek aletleri kapatarak ömrü uzatıyor. Otuzlu yıllarda son verici de susacak.
Ama araç sustuktan sonra bile plak yoluna devam edecek. Ne rüzgâr var ne yağmur; onu aşındıracak bir şey yok. İçindeki günaydın, biz çoktan olmadığımızda bile boşlukta ilerliyor olacak.
Videodaki soru
Voyager'ın Altın Plağı'nda 55 dilde selam var. Türkçe selam ne diyor?
Kaynaklar
- NASA 'Voyager 1' görev sayfası ve NASA History '45 Years Ago: Voyager 1 Begins its Epic Journey': Voyager 1, 5 Eylül 1977; Voyager 2 ondan önce, 20 Ağustos 1977. Space.com 'Voyager 1: Facts': 'launched Sept. 5, 1977, just days after its twin — Voyager 2 — on Aug. 20'. Görsel: Voyager 2'nin Titan-Centaur ile fırlatılışı (NASA, kamu malı).
- NASA 'Voyager 1': 'originally designed for a five-year mission to study Jupiter and Saturn'. NASA Voyager görev sayfası araçların hâlâ veri gönderdiğini belirtiyor. Görsel: Voyager aracının modeli (NASA, kamu malı).
- NASA/JPL: Voyager'ın 1979'da Io'da etkin volkanizmayı keşfi — Dünya dışındaki ilk etkin yanardağlar. NASA Science 'Voyager' görev sayfası aynı keşfi sayıyor. Görsel: Io'da etkin püskürme (NASA, kamu malı).
- NASA Science 'Voyager': Satürn halkalarının ayrıntılı yapısı ve Titan geçişi; Titan yakın geçişi Voyager 1'i ekliptik düzlemin dışına taşıdı. Görsel: Voyager 2'nin 1981'de çektiği Satürn (NASA, kamu malı).
- NASA 'Golden Record Contents' ve Wikipedia 'Contents of the Voyager Golden Record': 115 kodlanmış görüntü, 90 dakikalık müzik seçkisi, 55 dilde selam; komite başkanı Carl Sagan, 1977. Görsel: Altın Plak (NASA, kamu malı).
- NASA Voyager 'The Golden Record Cover' ve Wikipedia 'Voyager Golden Record': kapaktaki diyagramlar diskin çalınma yöntemini ve 14 pulsara göre Güneş'in konumunu gösteriyor. Görsel: plak kapağındaki diyagram (NASA, kamu malı).
- NASA Voyager 'Greetings on the Golden Record' Türkçe kaydın metnini veriyor; Wikipedia 'Contents of the Voyager Golden Record' aynı cümleyi aktarıyor: 'Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayrolsun'. Görsel: Altın Plak (NASA, kamu malı).
- Wikipedia 'Pale Blue Dot' ve NASA: fotoğraf 14 Şubat 1990'da, Güneş'ten ~6 milyar km uzakta çekildi; fikir Carl Sagan'ındı ve yıllarca ertelendi. Görsel: Carl Sagan (Commons).
- NASA ve Wikipedia 'Pale Blue Dot': 14 Şubat 1990, 05:22 GMT'de kameralar kalıcı olarak kapatıldı, güç tasarrufu için. Görsel: Soluk Mavi Nokta, 2020 yeniden işlenmiş sürüm (NASA/JPL, kamu malı).
- NASA Science 'Voyager 1': Ağustos 2012'de yıldızlararası uzaya girdi, duyuru 2013'te yapıldı; 'the most distant human-made object'. Space.com aynı tarihleri veriyor. Görsel: Voyager 1'in yıldızlararası uzaya girişi, sanatçı çizimi (PIA17462 — Courtesy NASA/JPL-Caltech, atıf şartlı).
- NASA Voyager görev sayfası ve JPL: Voyager 1 ile tek yön haberleşme süresi 20 saatin üzerinde (mesafe arttıkça uzuyor). Kesin rakam her yıl değiştiği için 'yirmi saatten uzun' denildi. Görsel: Goldstone derin uzay anteni (NASA, kamu malı).
- NASA Voyager görev güncellemeleri: RTG çıkışının yıllık azalması ve ömrü uzatmak için alet kapatmaları; görevin 2030'lara doğru sona ermesi bekleniyor. Görsel: Voyager görüntülerinden Güneş Sistemi (NASA, kamu malı).
- NASA 'Golden Record': plağın uzay boşluğunda çok uzun süre bozulmadan kalması bekleniyor; araçlar sustuktan sonra da yolculuk sürüyor. Bu sahne yorum içerir, iddia içermez. Görsel: Altın Plak kapağı (NASA, kamu malı).
Görseller
- The Sounds of Earth Record Cover - GPN-2000-001978.jpg — NASA/JPL — Public domain (Wikimedia Commons)
- Voyager 2 Launch - GPN-2003-000002.jpg — NASA — Public domain (Wikimedia Commons)
- Voyager spacecraft model.png — National Aeronautics and Space Administration (NASA) — Public domain (Wikimedia Commons)
- PIA01081-Color Mosaic and Active Volcanic Plumes on Io.jpg — NASA's Galileo spacecraft — Public domain (Wikimedia Commons)
- Saturn - Nasa's Voyager 2 - 1981 (52474709150).png — Andrea Luck — CC BY 2.0 (Wikimedia Commons)
- The Sounds of Earth - GPN-2000-001976.jpg — NASA — Public domain (Wikimedia Commons)
- Voyager Golden Record fx.png — The Sounds of Earth Record Cover - GPN-2000-001978.jpg: created by NASA derivative work: Xession (talk) — Public domain (Wikimedia Commons)
- Pale Blue Dot from Voyager 1 - PIA23645.png — NASA/JPL-Caltech — Public domain (Wikimedia Commons)
- Carl Sagan Planetary Society.JPG — NASA/JPL — Public domain (Wikimedia Commons)
- Artist concept of Voyager 1 entering interstellar space (PIA17462).jpg — The copyright holder of this file, NASA/JPL-Caltech, allows anyone to use it for any purpose, provided that the copyright holder is properly attributed. Redistribution, derivative work, commercial use, and all other use is permitted. Attribution: Courtesy NASA/JPL-Caltech Attribution According to JPL's image use policy additional restriction is that no endorsement of any product or service by Caltech, JPL or NASA is claimed or implied. Caltech's disclaimer: Caltech makes no representations or warranties with respect to ownership of copyrights in the images, and does not represent others who may claim to be authors or owners of copyright of any of the images, and makes no warranties as to the quality of the images. Caltech shall not be responsible for any loss or expenses resulting from the use of the images, and you release and hold Caltech harmless from all liability arising from such use. Usage on the English Wikipedia: On the English Wikipedia you can use the {{JPL Image}} template to display the copyright notice. (See w:Wikipedia:Using JPL images for details) — Attribution (Wikimedia Commons)
- Solar System Montage of Voyager Images - GPN-2003-000006.jpg — NASA — Public domain (Wikimedia Commons)
- Goldstone DSN antenna.jpg — bilinmiyor — Public domain (Wikimedia Commons)