Voyager'ın Altın Plağındaki Türkçe Selam Ne Diyor?

Şu anda Güneş Sistemi'nin dışında, bir plak ilerliyor. Üstünde bizim sesimiz var.

1977: iki hafta arayla iki fırlatma

Yirmi Ağustos 1977'de Voyager iki fırlatıldı. 16 gün sonra, beş Eylülde Voyager bir yola çıktı. İsimleri şaşırtıcı: sonra fırlatılan araç daha hızlı bir yörüngeye girdiği için öne geçti, bu yüzden bir numara oydu.

Beş yıllık bir görev

Görev planı iddialı değildi: beş yıl. Hedef Jüpiter ve Satürn'dü. Araçlar bunun için tasarlandı, bunun için test edildi. Bugün üstünden 48 yıl geçti ve ikisi de hâlâ çalışıyor.

Jüpiter: yanardağlı bir ay

Jüpiter'e vardıklarında beklenmedik bir şey buldular. Uydularından Io'nun yüzeyinden gaz ve toz püskürüyordu. Dünya dışında etkin yanardağlar ilk kez böyle görüldü; kimse bunu tahmin etmemişti.

Satürn: halkaların içi

Satürn'de halkaların tek parça olmadığı görüldü: binlerce ince halkacıktan oluşuyorlardı. Voyager bir, Satürn'ün uydusu Titan'ı yakından incelemek için yörüngesini değiştirdi. Bu seçim onu gezegenler düzleminin dışına, kuzeye doğru fırlattı.

Üstlerinde bir plak var

Her iki araca da bir plak takıldı: bakırdan yapılmış, altın kaplı bir disk. İçinde Dünya'dan 115 görüntü, doksan dakikalık müzik seçkisi, doğa sesleri ve 55 dilde selam var. Seçkiyi hazırlayan komiteye Carl Sagan başkanlık etti.

Kapağında kullanma kılavuzu var

Plağı bulan kim olursa olsun Türkçe okuyamayacağı için, kapağına çizimlerle bir kılavuz kazındı: diskin nasıl çalınacağı, hangi hızda döndürüleceği ve Dünya'nın gökyüzündeki konumu. Konum, çevredeki 14 pulsarın dönme hızlarına göre tarif edildi.

Ve Türkçe selam

55 dilin içinde Türkçe de var. Kayıttaki cümle şu: Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayrolsun. Yani evrene gönderdiğimiz Türkçe mesaj, bir günaydın.

Bir fotoğraf isteği

1990'da Voyager bir, görevini çoktan tamamlamıştı ve Dünya'dan 6.000.000.000 kilometre uzaktaydı. Carl Sagan yıllardır tek bir şey istiyordu: araç dönsün ve geldiği yere baksın. Bilimsel değeri yoktu; itiraz da vardı, kameraları Güneş'e çevirmek riskliydi.

Soluk Mavi Nokta

14 Şubat 1990'da araç döndü ve Dünya'nın fotoğrafını çekti. Görüntüde gezegenimiz bir pikselden küçük: bir güneş ışığı huzmesinin içinde soluk mavi bir nokta. Fotoğraf çekildikten sonra Voyager bir kameralarını sonsuza dek kapattı; kalan gücü yolculuğa ayrıldı.

2012: sınırı geçti

Ağustos 2012'de Voyager bir, Güneş'in parçacık rüzgârının hüküm sürdüğü alanın dışına çıktı: yıldızlararası uzaya giren ilk insan yapımı nesne oldu. Bilim insanları veriyi inceleyip bunu ancak 2013'te duyurabildi.

Hâlâ konuşuyor

Bugün araçlarla hâlâ konuşuluyor. Sinyal ışık hızıyla gidiyor ama mesafe o kadar büyük ki, Voyager bir'e gönderilen bir komutun ulaşması yirmi saatten uzun sürüyor. Cevabı beklemek için bir o kadar daha gerekiyor.

Güç azalıyor

Enerjilerini radyoizotop üreteçler sağlıyor ve her yıl biraz daha azalıyor. NASA yıllardır tek tek aletleri kapatarak ömrü uzatıyor. Otuzlu yıllarda son verici de susacak.

Plak susmayacak

Ama araç sustuktan sonra bile plak yoluna devam edecek. Ne rüzgâr var ne yağmur; onu aşındıracak bir şey yok. İçindeki günaydın, biz çoktan olmadığımızda bile boşlukta ilerliyor olacak.

Kaynaklar

1. NASA 'Voyager 1' görev sayfası ve NASA History '45 Years Ago: Voyager 1 Begins its Epic Journey': Voyager 1, 5 Eylül 1977; Voyager 2 ondan önce, 20 Ağustos 1977. Space.com 'Voyager 1: Facts': 'launched Sept. 5, 1977, just days after its twin — Voyager 2 — on Aug. 20'. Görsel: Voyager 2'nin Titan-Centaur ile fırlatılışı (NASA, kamu malı).
2. NASA 'Voyager 1': 'originally designed for a five-year mission to study Jupiter and Saturn'. NASA Voyager görev sayfası araçların hâlâ veri gönderdiğini belirtiyor. Görsel: Voyager aracının modeli (NASA, kamu malı).
3. NASA/JPL: Voyager'ın 1979'da Io'da etkin volkanizmayı keşfi — Dünya dışındaki ilk etkin yanardağlar. NASA Science 'Voyager' görev sayfası aynı keşfi sayıyor. Görsel: Io'da etkin püskürme (NASA, kamu malı).
4. NASA Science 'Voyager': Satürn halkalarının ayrıntılı yapısı ve Titan geçişi; Titan yakın geçişi Voyager 1'i ekliptik düzlemin dışına taşıdı. Görsel: Voyager 2'nin 1981'de çektiği Satürn (NASA, kamu malı).
5. NASA 'Golden Record Contents' ve Wikipedia 'Contents of the Voyager Golden Record': 115 kodlanmış görüntü, 90 dakikalık müzik seçkisi, 55 dilde selam; komite başkanı Carl Sagan, 1977. Görsel: Altın Plak (NASA, kamu malı).
6. NASA Voyager 'The Golden Record Cover' ve Wikipedia 'Voyager Golden Record': kapaktaki diyagramlar diskin çalınma yöntemini ve 14 pulsara göre Güneş'in konumunu gösteriyor. Görsel: plak kapağındaki diyagram (NASA, kamu malı).
7. NASA Voyager 'Greetings on the Golden Record' Türkçe kaydın metnini veriyor; Wikipedia 'Contents of the Voyager Golden Record' aynı cümleyi aktarıyor: 'Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayrolsun'. Görsel: Altın Plak (NASA, kamu malı).
8. Wikipedia 'Pale Blue Dot' ve NASA: fotoğraf 14 Şubat 1990'da, Güneş'ten ~6 milyar km uzakta çekildi; fikir Carl Sagan'ındı ve yıllarca ertelendi. Görsel: Carl Sagan (Commons).
9. NASA ve Wikipedia 'Pale Blue Dot': 14 Şubat 1990, 05:22 GMT'de kameralar kalıcı olarak kapatıldı, güç tasarrufu için. Görsel: Soluk Mavi Nokta, 2020 yeniden işlenmiş sürüm (NASA/JPL, kamu malı).
10. NASA Science 'Voyager 1': Ağustos 2012'de yıldızlararası uzaya girdi, duyuru 2013'te yapıldı; 'the most distant human-made object'. Space.com aynı tarihleri veriyor. Görsel: Voyager 1'in yıldızlararası uzaya girişi, sanatçı çizimi (PIA17462 — Courtesy NASA/JPL-Caltech, atıf şartlı).
11. NASA Voyager görev sayfası ve JPL: Voyager 1 ile tek yön haberleşme süresi 20 saatin üzerinde (mesafe arttıkça uzuyor). Kesin rakam her yıl değiştiği için 'yirmi saatten uzun' denildi. Görsel: Goldstone derin uzay anteni (NASA, kamu malı).
12. NASA Voyager görev güncellemeleri: RTG çıkışının yıllık azalması ve ömrü uzatmak için alet kapatmaları; görevin 2030'lara doğru sona ermesi bekleniyor. Görsel: Voyager görüntülerinden Güneş Sistemi (NASA, kamu malı).
13. NASA 'Golden Record': plağın uzay boşluğunda çok uzun süre bozulmadan kalması bekleniyor; araçlar sustuktan sonra da yolculuk sürüyor. Bu sahne yorum içerir, iddia içermez. Görsel: Altın Plak kapağı (NASA, kamu malı).

Görseller

• The Sounds of Earth Record Cover - GPN-2000-001978.jpg — 2215x2215 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Voyager 2 Launch - GPN-2003-000002.jpg — 2280x3000 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Voyager spacecraft model.png — 1700x1233 — Public domain (Wikimedia Commons)
• PIA01081-Color Mosaic and Active Volcanic Plumes on Io.jpg — 1401x1938 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Saturn - Nasa's Voyager 2 - 1981 (52474709150).png — 3555x2001 — CC BY 2.0 (Wikimedia Commons)
• The Sounds of Earth - GPN-2000-001976.jpg — 2389x2388 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Voyager Golden Record fx.png — 2161x2165 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Pale Blue Dot from Voyager 1 - PIA23645.png — 5230x5175 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Carl Sagan Planetary Society.JPG — 328x448 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Artist concept of Voyager 1 entering interstellar space (PIA17462).jpg — 8192x4610 — Attribution (Wikimedia Commons)
• Solar System Montage of Voyager Images - GPN-2003-000006.jpg — 16280x12796 — Public domain (Wikimedia Commons)
• Goldstone DSN antenna.jpg — 1415x1116 — Public domain (Wikimedia Commons)